Ένα τεράστιο εμπόδιο στην τακτική της Meta να μπλοκάρει τις ειδήσεις για να μην πληρώνει πνευματικά δικαιώματα έβαλε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΔΕΕ). Η ανώτατη δικαστική αρχή της ΕΕ δικαίωσε την Ιταλία, κρίνοντας ότι μπορεί να υποχρεώσει τον κολοσσό των social media να αποζημιώνει τους τοπικούς εκδότες για τα αποσπάσματα ειδήσεων που μοιράζονται οι χρήστες στο Facebook και το Instagram. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αναδιαμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Big Tech διαχειρίζεται το δημοσιογραφικό περιεχόμενο παγκοσμίως.
Η απόφαση (Υπόθεση C-797/23) δίνει το «πράσινο φως» στην ιταλική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών (AGCOM) και το αυστηρό σύστημα τριών σταδίων που εφαρμόζει:
- Αρχικές διαπραγματεύσεις: Οι πλατφόρμες οφείλουν πρώτα να διαπραγματευτούν απευθείας με τους εκδότες για τις αμοιβές.
- Υποχρεωτική διαιτησία: Αν οι συνομιλίες αποτύχουν, η AGCOM παρεμβαίνει για να ορίσει μια «δίκαιη αμοιβή».
- Διαφάνεια δεδομένων: Το πιο σημαντικό είναι ότι η αρχή μπορεί να αναγκάσει τις πλατφόρμες να μοιραστούν λεπτομερή στοιχεία για το πώς χρησιμοποιούν και πώς βγάζουν χρήματα από τις ειδήσεις, σπάζοντας το μυστικό των αλγορίθμων της Meta.
Η Meta ισχυρίστηκε ότι αυτό παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, αλλά το Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα, τονίζοντας ότι τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα να απαιτούν πληρωμές για το δημοσιογραφικό περιεχόμενο.
Στον αέρα η ενημέρωση των χρηστών στα social media
Η επόμενη κίνηση της Meta θα κρίνει αν οι χρήστες θα συνεχίσουν να βλέπουν ειδήσεις στις ροές τους. Η εταιρεία βρίσκεται πλέον στην ίδια θέση που βρέθηκε και στον Καναδά, όπου η ψήφιση παρόμοιας νομοθεσίας την οδήγησε στο να μπλοκάρει εντελώς όλους τους συνδέσμους ειδήσεων προκειμένου να μην πληρώσει. Προς το παρόν, η Meta δήλωσε αόριστα ότι θα «συνεργαστεί εποικοδομητικά» με τις αρχές, αφήνοντας ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, κάτι που σημαίνει ότι οι ιταλικές ειδήσεις ίσως εξαφανιστούν σύντομα από το Instagram και το Facebook.
Από την άλλη πλευρά, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εκδοτών πανηγυρίζει, δηλώνοντας ότι δικαιώνεται η θέση πως η ποιοτική δημοσιογραφία χρειάζεται έσοδα για να επιβιώσει. Ωστόσο, η νίκη των εκδοτών θα έχει αντίκρισμα μόνο αν οι πλατφόρμες δεχτούν να πληρώσουν αντί να κόψουν εντελώς τη διανομή των ειδήσεων.
Η ΕΕ σφίγγει την τανάλια στους κολοσσούς της τεχνολογίας
Η απόφαση αυτή ενισχύει τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως του βασικού παγκόσμιου ρυθμιστή της Big Tech, χτίζοντας πάνω στους ήδη υπάρχοντες νόμους (DMA και DSA) για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Είναι πολύ πιθανό μετά από αυτό και άλλα ευρωπαϊκά κράτη να υιοθετήσουν το ιταλικό μοντέλο, τώρα που ο νομικός δρόμος είναι πλέον καθαρός.
Παράλληλα, δημιουργείται ένα ισχυρό προηγούμενο για τις δικαστικές μάχες που αφορούν την εκπαίδευση των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Οι δημιουργοί περιεχομένου παλεύουν στα δικαστήρια κατά των εταιρειών AI που χρησιμοποιούν το υλικό τους χωρίς άδεια. Η έμφαση που έδωσε το Δικαστήριο στην «ασυμμετρία πληροφοριών», στο ότι δηλαδή οι πλατφόρμες ξέρουν ακριβώς πώς αποδίδει ένα περιεχόμενο ενώ οι δημιουργοί είναι στο σκοτάδι, αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά και αυτές τις μελλοντικές διαμάχες.
