Η αμερικανική εταιρεία Palantir έσπευσε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους, διαβεβαιώνοντας ότι το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί ευρέως το ΝΑΤΟ δεν διαθέτει κανέναν κρυφό μηχανισμό απενεργοποίησης που θα μπορούσε να ενεργοποιήσει η Ουάσινγκτον.
Η διαβεβαίωση έρχεται σε μια στιγμή έντονης ανησυχίας στην Ευρώπη για την εξάρτησή της από αμερικανικές τεχνολογίες, μετά την ξαφνική διακοπή λειτουργίας της στρατιωτικής υπηρεσίας Starshield – που βασίζεται στο δίκτυο Starlink της SpaceX – σε ουκρανικά drones υψηλής ταχύτητας. Η διακοπή επηρέασε κρίσιμες αποστολές, μεταξύ των οποίων και επιχειρήσεις αναχαίτισης ρωσικών επιθέσεων.
Το Κίεβο ανέφερε ότι το σύστημα έπαψε απότομα να λειτουργεί, προκαλώντας ανησυχίες ότι η κίνηση μπορεί να είχε πολιτικά κίνητρα. Ο Έλον Μασκ υποστήριξε ότι η απόφαση περιορισμού προήλθε από τον Λευκό Οίκο, κάτι που η αμερικανική κυβέρνηση διέψευσε. Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, ο ίδιος ο Μασκ φέρεται να πρότεινε την ιδέα στον πρόεδρο Τραμπ. Η διακοπή συνέπεσε χρονικά με την απαίτηση του Αμερικανού προέδρου προς την Ουκρανία να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, ενισχύοντας τις υποψίες Ουκρανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων.
Η υπόθεση αναζωπύρωσε φόβους ότι η Ευρώπη εξαρτάται υπερβολικά από αμερικανικές αμυντικές τεχνολογίες, οι οποίες θα μπορούσαν να διακοπούν απότομα για πολιτικούς λόγους.
«Δεν υπάρχουν διακόπτες απενεργοποίησης»
Ο Λούις Μόσλεϊ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Palantir για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη, δήλωσε κατηγορηματικά ότι ούτε η εταιρεία ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη δυνατότητα να απενεργοποιήσουν το Maven Smart System – την πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί το στρατιωτικό στρατηγείο του ΝΑΤΟ και αρκετές ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
«Αυτά που είδαμε τις τελευταίες ημέρες στις ειδήσεις για το Starlink είναι εξαιρετικά ανησυχητικά», είπε ο Μόσλεϊ σε συνέντευξή του στις Βρυξέλλες. «Όσον αφορά την Palantir, μπορώ να διαβεβαιώσω κατηγορηματικά ότι οι πελάτες που έχουν αγοράσει το λογισμικό μας έχουν τον πλήρη επιχειρησιακό έλεγχό του. Δεν υπάρχουν διακόπτες απενεργοποίησης. Ούτε η Palantir ούτε η αμερικανική κυβέρνηση έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν και να το θέσουν εκτός λειτουργίας».
Το Maven επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων από δορυφόρους, ραντάρ και άλλους αισθητήρες, προσφέροντας στους στρατιωτικούς επιτελείς μια ολοκληρωμένη εικόνα του πεδίου μάχης και επιταχύνοντας τη λήψη αποφάσεων. Το ΝΑΤΟ το απέκτησε το 2025 για το Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης (SHAPE) και ανακοίνωσε ότι το σύστημα έφτασε σε πλήρη τεχνική επιχειρησιακή ικανότητα τον Ιούνιο.
Ευρωπαϊκές επιφυλάξεις και εθνική αυτονομία
Παρά την υιοθέτησή του από το ΝΑΤΟ, ορισμένα κράτη-μέλη – όπως η Γερμανία και η Γαλλία – έχουν αποφύγει να εντάξουν το Maven στις εθνικές τους ένοπλες δυνάμεις. Επικαλούνται ανησυχίες για υπερβολική εξάρτηση από αμερικανική εταιρεία, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον.
Τον Απρίλιο, ο επικεφαλής της Διοίκησης Κυβερνοχώρου της Γερμανίας απέκλεισε την αγορά του συστήματος, χαρακτηρίζοντας «αδιανόητο» να έχουν υπάλληλοι ιδιωτικής εταιρείας πρόσβαση στην εθνική στρατιωτική βάση δεδομένων.
Ο Μόσλεϊ απάντησε ότι η συμμετοχή προσωπικού της Palantir στη λειτουργία του συστήματος εναπόκειται αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια του πελάτη. Σε περίπτωση που επιλεγεί τέτοια συνεργασία, οι εργαζόμενοι θα είναι πολίτες της ενδιαφερόμενης χώρας και θα διαθέτουν την απαραίτητη διαβάθμιση ασφαλείας. «Το σύστημα μπορεί κάλλιστα να λειτουργεί ανεξάρτητα από εμάς και έχουμε πάρα πολλούς πελάτες σε όλο τον κόσμο – τόσο στον στρατιωτικό όσο και στον επιχειρηματικό τομέα – που το χρησιμοποιούν με αυτόν τον τρόπο», τόνισε.
Η υπόθεση Starlink και η αντίδραση της Palantir αναδεικνύουν το βαθύτερο δίλημμα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: πώς να αξιοποιήσει προηγμένες αμερικανικές τεχνολογίες χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη στρατηγική της αυτονομία.
