Το εγκληματικό δίκτυο ερευνάται για διακίνηση πολιτιστικών αγαθών.
Οι ανεκτίμητες αρχαιότητες φέρονται να έχουν λεηλατηθεί από χώρες των Βαλκανίων.
Στις 19 Νοεμβρίου 2025, μια συντονισμένη προσπάθεια με επικεφαλής τις βουλγαρικές αρχές και με την υποστήριξη της Europol, είχε ως αποτέλεσμα την εξάρθρωση ενός εγκληματικού δικτύου που εμπλέκεται σε μεγάλης κλίμακας διακίνηση πολιτιστικών αγαθών σε όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής.
Η επιχείρηση αυτή διεξήχθη στο πλαίσιο μιας επιχειρησιακής ομάδας εργασίας της Europol. Στην ημέρα δράσης συμμετείχαν αρχές επιβολής του νόμου και δικαστικές αρχές από την Αλβανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι επιχειρησιακές δράσεις κατά τη διάρκεια αυτής της ημέρας συντονίστηκαν από κέντρα συντονισμού στη Σόφια της Βουλγαρίας και στην Eurojust.
Οι ερευνητικές δραστηριότητες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Η έρευνα ξεκίνησε μετά από μια έφοδο σε σπίτια που πραγματοποιήθηκε το 2020 στη Βουλγαρία, όπου οι αρχές κατέσχεσαν περίπου 7.000 πολιτιστικά αντικείμενα ανεκτίμητης ιστορικής και χρηματικής αξίας. Αυτά τα αντικείμενα, κυρίως ελληνορωμαϊκές και θρακικές αρχαιότητες, έχουν τεράστια αξία λόγω της μοναδικότητας και της ιστορικής τους σημασίας.
Η έλλειψη σαφούς τεκμηρίωσης προέλευσης για πολλά από αυτά τα αντικείμενα, η οποία διαπιστώθηκε από τις βουλγαρικές αρχές εκείνη την εποχή, έθεσε υπόνοιες για παράνομη απόκτηση.
Από την κατάσχεσή τους, τα αντικείμενα στεγάζονται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Βουλγαρίας στη Σόφια εν αναμονή περαιτέρω έρευνας.
35 συλλήψεις στη Βουλγαρία
131 έρευνες, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών, οχημάτων και τραπεζικών χρηματοκιβωτίων (1 στην Αλβανία, 120 στη Βουλγαρία, 3 στη Γαλλία, 3 στη Γερμανία, 4 στην Ελλάδα)
Οι κατασχέσεις περιλαμβάνουν πάνω από 3.000 αντικείμενα (παλαιά χρυσά και ασημένια νομίσματα και άλλες αρχαιότητες) εκτιμώμενης αξίας άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, έργα τέχνης, όπλα, έγγραφα, ηλεκτρονικό εξοπλισμό, πάνω από 50.000 ευρώ σε μετρητά και χρυσό.
Ο κύριος Στόχος Υψηλής Αξίας (ΣΥΑ) σε αυτή την υπόθεση είναι ύποπτος για χρηματοδότηση παράνομων ανασκαφών σε όλη τη Βουλγαρία και τις γειτονικές βαλκανικές χώρες. Πιστεύεται ότι ντόπιοι, που φέρονται να εργάζονται για μεσάζοντες που ενεργούν για λογαριασμό του ΣΥΑ, εμπλέκονται στις παράνομες επιχειρήσεις. Η συλλογή έργων τέχνης που κατασχέθηκε το 2020 περιλαμβάνει μοναδικά αντικείμενα, μερικά από τα οποία χρονολογούνται από το 2000 π.Χ., όπως μάσκες, στρατιωτικό εξοπλισμό, κοσμήματα, βάζα, ρυτά και κύπελλα από τον θρακικό και ελληνορωμαϊκό πολιτισμό.
Τα περισσότερα από τα αντικείμενα δεν είχαν τεκμηρίωση προέλευσης, ενώ μόνο λίγα είχαν αμφισβητήσιμα έγγραφα που εκδόθηκαν από οίκους δημοπρασιών και γκαλερί τέχνης παγκοσμίως, με έδρα κυρίως τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από τον Ιούνιο του 2024, με πρωτοβουλία των βουλγαρικών αρχών, η Europol δημιούργησε μια επιχειρησιακή ομάδα εργασίας για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών, του συντονισμού και της αναλυτικής υποστήριξης. Το έργο της ομάδας εργασίας οδήγησε στον εντοπισμό δεσμών μεταξύ ατόμων, με έδρα διαφορετικές χώρες, καθώς και στον εντοπισμό άλλων αντικειμένων που πιστεύεται ότι έχουν διακινηθεί από μέλη του δικτύου. Νέες έρευνες ξεκίνησαν επίσης σε ορισμένες από τις οκτώ χώρες που συμμετέχουν στην ομάδα εργασίας.
Την ημέρα της δράσης, η Europol έστειλε δύο εμπειρογνώμονες στη Σόφια της Βουλγαρίας, για να υποστηρίξουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων πέρα από τα σύνορα και να παρέχουν αναλυτική υποστήριξη και εμπειρογνωμοσύνη.
Η περιοχή των Βαλκανίων και η Ιταλία, με πλούσια ιστορία, φιλοξενούν ανεκτίμητους ελληνικούς και ρωμαϊκούς αρχαιολογικούς θησαυρούς που έχουν προσελκύσει εδώ και καιρό εγκληματικά δίκτυα. Αυτοί οι εγκληματικοί δρώντες, που συχνά αποτελούνται από τοπικούς πυρήνες, ασχολούνται με λεηλασίες, κλοπές και άλλα πυρήνες, νομιμοποιώντας κλεμμένα αντικείμενα μέσω της αγοράς τέχνης. Η μοναδική ευπάθεια της αγοράς τέχνης σε εγκληματικές δραστηριότητες επιδεινώνεται από την υψηλή ζήτηση από συλλέκτες έργων τέχνης και από εκείνους που επιδιώκουν να νομιμοποιήσουν παράνομα κεφάλαια.
Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν προκλήσεις στην καταπολέμηση των παράνομων ανασκαφών λόγω της πολυπλοκότητας της αγοράς τέχνης και των δυσκολιών στην επαλήθευση της προέλευσης των πολιτιστικών και καλλιτεχνικών αντικειμένων.
Τα εγκληματικά δίκτυα εκμεταλλεύονται αυτά τα κενά, παρακάμπτοντας τους ελέγχους δέουσας επιμέλειας για να εισαγάγουν στην αγορά λεηλατημένα αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από ζώνες συγκρούσεων όπως η Συρία και το Ιράκ.
Οι διακινητές έχουν αναπτύξει μεθόδους για την πώληση και το ξέπλυμα αυτών των παράνομα αποκτηθέντων αντικειμένων, θέτοντας μια σημαντική απειλή για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η διεθνής συνεργασία και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών είναι ζωτικής σημασίας για την ανίχνευση παράνομα αποκτηθέντων αρχαιοτήτων, την εξάρθρωση δικτύων εμπορίας έργων τέχνης και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς για τις μελλοντικές γενιές.
Πηγή: europol.europa.eu/media-press
