Ο νέος εντολοδόχος πρωθυπουργός καλείται να γεφυρώσει βαθιές διαφωνίες στην αντιπολίτευση, με τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων και τη στάση απέναντι στα αραβικά κόμματα να αποτελούν τα μεγαλύτερα εμπόδια.
Ο Ισάακ Χέρτζογκ ανέθεσε το Σάββατο στον Γκάντι Άιζενκοτ την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, καθώς ο ηγέτης της αντιπολίτευσης συγκέντρωσε την υποστήριξη 67 βουλευτών, έναντι 46 που τάχθηκαν υπέρ του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Ωστόσο, η κοινοβουλευτική αυτή υπεροχή δεν εγγυάται μια εύκολη διαδικασία. Οι εσωτερικές διαφωνίες στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης παραμένουν έντονες, ενώ κρίσιμα ζητήματα, όπως η υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων και το ενδεχόμενο συνεργασίας με αραβικά κόμματα, δυσκολεύουν τις διαπραγματεύσεις.
Το «Ενωμένο Ιουδαϊκό Κόμμα της Τορά», που διαθέτει επτά έδρες και ανήκει στο στρατόπεδο του Νετανιάχου, επέλεξε να απέχει από την ψηφοφορία. Η στάση αυτή ερμηνεύτηκε ως πιθανή ένδειξη ότι το κόμμα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνομιλιών με την αντιπολίτευση.
Ο Άιζενκοτ έχει μπροστά του τρεις βασικές επιλογές για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Καθεμία, ωστόσο, προϋποθέτει σημαντικές πολιτικές υποχωρήσεις.
Πρώτο σενάριο: Συμμαχία με τα υπερορθόδοξα κόμματα
Η πρώτη επιλογή αφορά τη συνεργασία με τα υπερορθόδοξα κόμματα, τα οποία συνολικά διαθέτουν 13 έδρες στην Κνεσέτ. Πρόκειται για το «Ενωμένο Ιουδαϊκό Κόμμα της Τορά» και το Shas, που μέχρι σήμερα στηρίζουν το μπλοκ του Νετανιάχου.
Η αποχή του πρώτου από την ψηφοφορία για την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης θεωρείται πιθανό άνοιγμα προς την αντιπολίτευση. Αντίθετα, το Shas εκτιμάται ότι θα είναι πιο δύσκολο να αποδεχθεί μια κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ.
Το βασικό εμπόδιο είναι η στρατιωτική θητεία των χαρεντί. Τα υπερορθόδοξα κόμματα ζητούν νομοθετική ρύθμιση που θα περιορίζει τις κυρώσεις για όσους δεν εκπληρώνουν τη στρατιωτική τους υποχρέωση, ενώ η πλευρά του Ναφτάλι Μπένετ επιμένει στην υποχρεωτική στράτευση.
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων εξετάζεται ως συμβιβαστική λύση μια πρόταση του 2018, η οποία προέβλεπε μειωμένες ποινές για τους χαρεντί που δεν υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις. Η συγκεκριμένη πρόταση είχε κατατεθεί τότε από τον Άβιγκντορ Λίμπερμαν, ο οποίος σήμερα εμφανίζεται να έχει χαλαρώσει την αρνητική στάση του απέναντι σε ενδεχόμενη συνεννόηση με τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το αμοιβαίο βέτο μεταξύ του Λίμπερμαν και των υπερορθόδοξων φαίνεται να έχει αρθεί, ενώ έχουν ξεκινήσει επαφές μεταξύ των δύο πλευρών. Καθοριστική θα είναι και η στάση των ισχυρών ραβίνων, καθώς η υποστήριξή τους σε μια συμβιβαστική νομοθεσία θα μπορούσε να διευκολύνει τη συμμετοχή των συγκεκριμένων κομμάτων στην κυβέρνηση.
Παραμένει, πάντως, ανοιχτό το ζήτημα της στάσης του Ναφτάλι Μπένετ. Ο ίδιος δεν έχει δεσμευθεί ότι θα αποδεχθεί μια κυβέρνηση με τη συμμετοχή των υπερορθόδοξων, ενώ το κόμμα του έχει ξεκαθαρίσει ότι η σιωπή του στο συγκεκριμένο θέμα δεν σημαίνει συναίνεση.
Δεύτερο σενάριο: Κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη αραβικών κομμάτων
Η δεύτερη επιλογή είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα στηρίζεται κοινοβουλευτικά στις ψήφους των 19 βουλευτών των αραβικών κομμάτων.
Τα συγκεκριμένα κόμματα έχουν δείξει διάθεση να στηρίξουν τον Άιζενκοτ και μάλιστα πρότειναν το όνομά του για την ανάθεση της εντολής σχηματισμού κυβέρνησης. Ωστόσο, η προοπτική συνεργασίας προσκρούει σε σοβαρές πολιτικές διαφωνίες.
Ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν έχει αποκλείσει μια κυβέρνηση που θα εξαρτάται από την υποστήριξη αραβικών κομμάτων, ενώ και ο ίδιος ο Άιζενκοτ θα έπρεπε να αναθεωρήσει την προεκλογική του δέσμευση ότι δεν θα συνεργαστεί μαζί τους.
Ακόμη κι αν επιτευχθεί συμφωνία για την κοινοβουλευτική στήριξη, μια τέτοια κυβέρνηση θα θεωρούνταν ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς θα μπορούσε να χάσει την πλειοψηφία της ανά πάσα στιγμή.
Το ενδεχόμενο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κρίσιμης κατάστασης ασφαλείας που αντιμετωπίζει το Ισραήλ, με ανοιχτά πολεμικά μέτωπα στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν.
Τρίτο σενάριο: Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το Λικούντ
Η τρίτη επιλογή αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή κομμάτων πέρα από το μπλοκ της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένου του Λικούντ του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Ο Άιζενκοτ δεν έχει αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο, ενώ ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισάακ Χέρτζογκ εμφανίζεται να υποστηρίζει μια τέτοια προοπτική.
Την Παρασκευή, ο Άιζενκοτ παρουσίασε τέσσερις βασικές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή ενός κόμματος στην κυβέρνησή του: την αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους, την αποδοχή των αρχών της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, την υποχρεωτική στρατιωτική, εθνική ή πολιτική θητεία, καθώς και την αναγνώριση της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης και τη δέσμευση για εξουδετέρωση των στρατιωτικών και κυβερνητικών δυνατοτήτων της.
Για να προχωρήσει, ωστόσο, μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, θα απαιτούνταν συμφωνία για την κατανομή των κυβερνητικών θέσεων, πιθανότατα και για εναλλαγή στην πρωθυπουργία μεταξύ των δύο πολιτικών στρατοπέδων.
Ο Νετανιάχου έχει ταχθεί δημόσια υπέρ μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή των σιωνιστικών κομμάτων, επικαλούμενος την ανάγκη διαφύλαξης του κράτους του Ισραήλ. Δεν έχει ξεκαθαρίσει, ωστόσο, εάν θα δεχόταν να συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ.
Για τον τελευταίο, το συγκεκριμένο σενάριο έχει και σημαντικό πολιτικό κόστος. Η συμμετοχή του Λικούντ θα μπορούσε να ακυρώσει στην πράξη μία από τις βασικές προεκλογικές του δεσμεύσεις, δηλαδή την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.
Γι’ αυτό και εκτιμάται ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να καταστεί εφικτή μόνο εάν ο Νετανιάχου αποχωρούσε από την ηγεσία της κυβέρνησης.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει ποιο από τα τρία σενάρια μπορεί να συγκεντρώσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη. Οι διαπραγματεύσεις, πάντως, προμηνύονται δύσκολες, καθώς ο Άιζενκοτ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις με αντικρουόμενες θέσεις και να σχηματίσει μια κυβέρνηση που θα μπορεί να αντέξει τις πιέσεις.
