Έντονη ανησυχία προκαλούν οι δυσοίωνες προβλέψεις της Κομισιόν για το δημογραφικό, καθώς ο πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα μειωθεί από τα 10,4 εκατομμύρια το 2025 στα μόλις 7,6 εκατομμύρια έως το 2080.
Δημογραφικός εφιάλτης για την Ελλάδα
Τις δυσοίωνες προβλέψεις για το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας επιβεβαιώνει η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Ageing Report 2027», η οποία αποτυπώνει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την πληθυσμιακή πορεία της χώρας τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα αναμένεται να χάσει σχεδόν 3 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080, καθώς ο πληθυσμός της από τα 10,4 εκατομμύρια το 2025 προβλέπεται να περιοριστεί στα μόλις 7,6 εκατομμύρια.
Η πληθυσμιακή συρρίκνωση εκτιμάται ότι θα είναι συνεχής, χωρίς να καταγράφεται αναστροφή της τάσης σε κανένα από τα επόμενα χρονικά διαστήματα. Ειδικότερα, ο πληθυσμός της χώρας αναμένεται να διαμορφωθεί στα 10,2 εκατομμύρια το 2030, στα 9,7 εκατομμύρια το 2040, στα 9,2 εκατομμύρια το 2050, στα 8,6 εκατομμύρια το 2060, στα 8 εκατομμύρια το 2070 και να φτάσει τα 7,6 εκατομμύρια το 2080.
Γερνάει ο πληθυσμός της Ελλάδας
Εξίσου ανησυχητική είναι η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία για τη γήρανση του πληθυσμού. Η αναλογία των ηλικιωμένων αναμένεται να αυξάνεται σταθερά τις επόμενες δεκαετίες, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στις ηλικίες άνω των 80 ετών, όπου ο μέσος ρυθμός αύξησης εκτιμάται στο 13%.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα και τις κοινωνικές δομές, καθώς ολοένα και λιγότεροι άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας θα καλούνται να στηρίξουν έναν αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων.
Τι προβλέπει η Κομισιόν για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η δημογραφική γήρανση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα, αλλά μια ευρύτερη πρόκληση για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την έκθεση, ο πληθυσμός των 27 κρατών-μελών αναμένεται να αυξηθεί προσωρινά από τα 452 εκατομμύρια το 2025 στα 453 εκατομμύρια το 2029, πριν ξεκινήσει η σταδιακή μείωσή του, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για πτώση περίπου 8% σε σύγκριση με το 2025.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σε 10 χώρες ο πληθυσμός το 2080 προβλέπεται να είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα. Κοινό χαρακτηριστικό, πάντως, για όλες τις χώρες είναι η μετατόπιση της ηλικιακής σύνθεσης προς τις μεγαλύτερες ηλικίες.
Ειδικότερα, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από το 22% του συνολικού πληθυσμού σήμερα στο 33% έως το 2080. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση που προβλέπεται για τους άνω των 80 ετών, καθώς το ποσοστό τους εκτιμάται ότι θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ανθρώπων ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή του βασικού ηλικιακού πυρήνα του εργατικού δυναμικού, αναμένεται να υποχωρήσει από το 58% στο 51%. Παράλληλα, η διάμεση ηλικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι συνταξιούχοι
Μία από τις σημαντικότερες επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης αφορά τον δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν, ο συγκεκριμένος δείκτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί από το 38% το 2025 στο 65% το 2080, καταγράφοντας άνοδο περίπου 27 ποσοστιαίων μονάδων.
Με απλά λόγια, ενώ σήμερα σε κάθε 10 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών, έως το 2080 η αναλογία αυτή εκτιμάται ότι θα περιοριστεί σε λιγότερα από 16 άτομα.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις στα ασφαλιστικά συστήματα, καθώς θα μειώνεται σταδιακά ο αριθμός των εργαζομένων που καταβάλλουν εισφορές σε σχέση με εκείνους που λαμβάνουν συντάξεις.
Γονιμότητα κάτω από το όριο
Στο μέτωπο των γεννήσεων, η έκθεση προβλέπει μια μικρή βελτίωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 1,3 παιδιών ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080.
Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν θεωρείται αρκετή για να ανατρέψει τη δημογραφική πορεία, καθώς ο δείκτης θα παραμείνει χαμηλότερος από το όριο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, το οποίο απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού χωρίς να συνυπολογίζεται η παράνομη μετανάστευση.
