Από το 2019 μέχρι σήμερα η Κεντρική Μακεδονία έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο πυκνά πεδία αιτήσεων για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Πίσω από τις χιλιάδες αιτήσεις βρίσκεται ένα παράλληλο σύστημα κερδοσκοπίας όπου μικρές εταιρίες, επενδυτικά funds και μεσάζοντες MW δεσμεύουν τεράστιες εκτάσεις στα χαρτιά, χωρίς να έχουν γη, χωρίς τίτλους, χωρίς μισθωτήρια και χωρίς πρόθεση να κατασκευάσουν έργα.
Το κράτος μέσω της ΡΑΕ και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, άνοιξε το δρόμο για αυτήν την μπίζνα και με μια σειρά νομοθετικών αλλαγών, απλοποίησαν την αδειοδότηση σε βαθμό που επέτρεψε την έκδοση «βεβαιώσεων παραγωγού» χωρίς κανέναν ουσιαστικό έλεγχο, με άλλοθι τον ευρωπαϊκό στόχο για 35% ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας έως το 2030, 70% ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ έως το 2030, ταχεία απεξάρτηση από λιγνίτη και ταχεία ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που λειτουργεί σαν “Χρηματιστήριο MW” όπου οι βεβαιώσεις παραγωγού αγοράζονται και πουλιούνται σαν χρηματιστηριακά προϊόντα, ενώ η αγροτική γη της Κεντρικής Μακεδονίας εμφανίζεται δεσμευμένη για έργα που δεν θα γίνουν ποτέ!
Το 2019 η ΡΑΕ ανοίγει ξανά το σύστημα αιτήσεων για άδειες παραγωγής. Η διαδικασία είναι αργή, αλλά έχει ένα κρίσιμο κενό: δεν απαιτείται έλεγχος ιδιοκτησίας γης. Μικρές εταιρίες και funds το εντοπίζουν αμέσως. Ξεκινούν οι πρώτες μαζικές αιτήσεις σε αγροτικές περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, όπως Πέλλα, Ημαθία, Κιλκίς, Σέρρες, Λαγκαδάς-Βόλβη. Οι εταιρίες δεν έχουν γη, δεν έχουν μισθωτήρια, δεν έχουν τίτλους. Έχουν μόνο μια αίτηση. Η ΡΑΕ εκδίδει άδεια παραγωγής χωρίς να ζητήσει τίποτε από αυτά. Το σύστημα αρχίζει να γεμίζει με χαρτο-έργα.
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ «ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΜΠΙΖΝΑΣ»
Το 2021 το ΥΠΕΝ, με υπουργό τον Κωστή Χατζηδάκη, μέχρι τον Ιανουάριο και στην συνέχεια με τον Κώστα Σκρέκα παρουσίασαν το σχέδιο νόμου που θα άλλαζε τα πάντα: Την κατάργηση της «άδειας παραγωγής» και την εισαγωγή «βεβαίωσης παραγωγού».
Η αγορά ΑΠΕ ζεσταίνεται ακόμη περισσότερο, καθώς η νέα διαδικασία υπόσχεται ταχύτητα και απλοποίηση»
Το 2022 η Βουλή ψηφίζει τον Ν. 4951/2022 με υπουργό τον Κώστα Σκρέκα. Η «άδεια παραγωγής» καταργείται και αντικαθίσταται από την «βεβαίωση παραγωγού». Η βεβαίωση εκδίδεται αυτόματα, χωρίς αξιολόγηση, χωρίς έλεγχο γης, χωρίς τίτλους, χωρίς μισθωτήριο, χωρίς μελέτες, χωρίς διαβούλευση.
Η ΡΑΕ απλώς σφραγίζει την αίτηση! Αυτό είναι το σημείο μηδέν της μπίζνας. Το κράτος δημιούργησε μια διαδικασία που επιτρέπει την έκδοση βεβαιώσεων παραγωγού προς εταιρίες ΑΠΕ και fund χωρίς κανέναν ουσιαστικό έλεγχο. Η μπίζνα είναι προϊόν νομοθετικού κενού.
Η Εκτόξευση των Αιτήσεων και οι Μεσάζοντες
Το 2022 οι αιτήσεις εκτοξεύονται. Μικρές εταιρίες ΑΠΕ και funds καταθέτουν αιτήσεις σε όλη την Κ. Μακεδονία. Τα fund αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την ενέργεια, πρόκειται για επενδυτικά σχήματα που δραστηριοποιούνται σε real estate, χρηματοοικονομικά προϊόντα, ενδιαφέρονται για την παραγωγή βεβαιώσεων, δεν έχουν καν φυσική παρουσία στην Ελλάδα.
Εντοπίζουν περιοχές όπου η ΡΑΕ δεν έχει κορεσμό, καταθέτουν μαζικές αιτήσεις, αποκτούν βεβαιώσεις παραγωγού ΑΠΕ και στην συνέχεια τις μεταπουλούν σε μεγαλύτερους επενδυτές.
Η αγορά λειτουργεί σαν χρηματιστήριο MW. Οι ταρίφες και οι τιμές αγοράς είναι αποκαλυπτικές:
- Μικρά έργα πουλιούνται 1-3 € / kW
- Μεσαία έργα 4-7 € / kW
- Έργα με όρους σύνδεσης φτάνουν τα 10-15 € / kW
- Ενώ έργα με περιβαλλοντική έγκριση φτάνουν τα 20 € / kW
Ένα μικρό fund μπορεί να βγάλει 50.000 – 300.000 € από μια βεβαίωση που πήρε με μηδενικό κόστος.
Πολλές βεβαιώσεις πουλιούνται, μεταπουλιούνται 2 και 3 φορές!
Η μπίζνα είναι χρηματική και εμπορική και δεν κατασκευάζεται κανένα έργο!
Ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της μπίζνας είναι οι μεσάζοντες. Πρόκειται για άτομα ή μικρές εταιρίες που λειτουργούν ως «μεταφορείς MW».
Δεν έχουν έργα, δεν έχουν γη, δεν έχουν τεχνική γνώση. Έχουν όμως πρόσβαση σε «πληροφορίες»… Ποια περιοχή ανοίγει, ποια περιοχή κλείνει, ποια περιοχή έχει κορεσμό, ποια περιοχή έχει χώρο. Οι μεσάζοντες εντοπίζουν ευκαιρίες και τις πουλάνε σε funds και μικρές εταιρίες ΑΠΕ.
Στη συνέχεια όταν οι βεβαιώσεις εκδοθούν, οι ίδιοι οι μεσάζοντες αναλαμβάνουν να τις μεταπουλήσουν σε μεγαλύτερες εταιρίες. Η προμήθειά τους μπορεί να φτάσει τις 20.000 με 50.000 € ανά έργο! Σε ορισμένες περιπτώσεις οι μεσάζοντες παίρνουν ποσοστό επί της πώλησης φτάνοντας ακόμη και τις 100.000 €.
SOS: Πίσω από τις χιλιάδες αιτήσεις βρίσκονται δεκάδες εταιρίες που δεν έχουν ούτε γραφεία, ούτε προσωπικό, ούτε μηχανικούς, ούτε κεφάλαια! Πολλές από αυτές τις εταιρίες είναι μιας χρήσης, συστημένες αποκλειστικά για να καταθέτουν αιτήσεις στην ΡΑΕ!
Η διαδικασία είναι απλή: Μια εταιρία με κεφάλαιο 2.000 – 5.000 € καταθέτει αίτηση για 20-40 MW σε μια περιοχή που δεν έχει σχέση με την πραγματική της δραστηριότητα. Δεν έχει γη, δεν έχει μισθωτήριο, δεν έχει τίτλους. Έχει μόνο ένα χαρτί: την αίτηση.
Μετά την έκδοση της βεβαίωσης παραγωγού, η εταιρία αποκτά ένα προϊόν που μπορεί να πουλήσει. Δεν χρειάζεται να κάνει τίποτε άλλο. Δεν χρειάζεται να επενδύσει. Δεν χρειάζεται να χτίσει. Δεν χρειάζεται να πληρώσει. Έτσι η εταιρία έχει πετύχει τον σκοπό της: να αποκτήσει ένα εμπορεύσιμο χαρτί.
Το Μπλοκάρισμα των Έργων και η Σκληρή Πραγματικότητα της Γης
Το 60% – 70% των έργων που έχουν βεβαίωση παραγωγού ΑΠΕ δεν θα φτάσουν ποτέ στην άδεια εγκατάστασης. Ο λόγος είναι απλός: Δεν έχουν γη. Όταν μια εταιρία ΑΠΕ προσπαθήσει να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο πρέπει να αποδείξει ότι έχει μισθωτήριο ή τίτλους. Εκεί αποκαλύπτεται η πραγματικότητα. Η γη είναι αμφισβητήσιμη:
- Έχει κληρονόμους
- Έχει παλιούς αναδασμούς
- Έχει λάθη στο κτηματολόγιο
- Είναι δημόσια γη που εμφανίζεται ως ιδιωτική
Οι υπηρεσίες απορρίπτουν τις αιτήσεις, τα έργα μπλοκάρονται. Οι βεβαιώσεις παραμένουν στα χαρτιά. Η μπίζνα όμως έχει ολοκληρωθεί, καθώς η βεβαίωση έχει ήδη πουληθεί.
Η Κεντρική Μακεδονία είναι η περιοχή με τις περισσότερες «χαρτο-δεσμεύσεις» γης:
- Στην Πέλλα έχουν δεσμευτεί 18.000 – 22.000 στρέμματα από τα 180.000 παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 9-12%.
- Στην Ημαθία 10.000 – 12.000 στρ. από τα 160.000 παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 6-7%.
- Στο Κιλκίς 8.000 – 10.000 στρ. από τα 150.000 παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 5-7%.
- Στις Σέρρες 12.000 – 15.000 στρ. από τα 230.000 παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 5-6%.
- Και στον Λαγκαδά-Βόλβη 6.000 – 8.000 στρ. από τα 110.000 παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 6-8%.
Συνολικά στην Κεντρική Μακεδονία έχουν δεσμευτεί 55.000 – 70.000 στρ. για ΑΠΕ από τα 800.000 στρ. παραγωγικά, με ποσοστό δέσμευσης 10%. Η περιοχή έχει γίνει κέντρο κερδοσκοπίας, επειδή έχει μεγάλες αγροτικές εκτάσεις, παλιούς αναδασμούς, ασαφή ιδιοκτησία και υπηρεσίες που δεν έχουν τα μέσα να ελέγξουν τις αιτήσεις.
Οι Συνέπειες στον Αγροτικό Τομέα και η Φούσκα ΟΠΕΚΕΠΕ – ΑΠΕ
Χαμένοι είναι οι αγρότες που βλέπουν την γη τους δεσμευμένη, χωρίς να έχουν υπογράψει τίποτα, μιας και διστάζουν να επενδύσουν σε μια γη υπό αμφισβήτηση και μη ξεκάθαρη και οι δήμοι που δεν ξέρουν ποια έργα είναι πραγματικά και ποια σκάρτα. Η αγροτική παραγωγή χάνει γη και σταθερότητα και η χώρα χάνει πραγματική ενεργειακή ανάπτυξη.
Με άλλα λόγια οι δύο «φούσκες» ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΠΕ αλληλοπροστατεύονταν! Η «φούσκα» του εικονικού αγρότη χρειαζόταν την αδιαφάνεια της γης για να συνεχίσει να λειτουργεί. Η «φούσκα» των αδειών ΑΠΕ χρειαζόταν την ίδια αδιαφάνεια για να μπορεί να καταθέσει αιτήσεις σε γη που δεν είναι καθαρή. Αν το κράτος έκανε αναδασμό, θα κατέρρεαν και οι δύο. Η αποφυγή των αναδασμών μετά το 2019, ήταν μια πολιτική που επέτρεψε σε δύο παράλληλα συστήματα να αναπτυχθούν χωρίς έλεγχο, εις βάρος της πραγματικής παραγωγής και της πραγματικής ανάπτυξης.
Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΠΕ συμβαίνει σε μια περίοδο όπου ο αγροτικός τομέας της χώρας βρίσκεται σε δημογραφική κατάρρευση. Από τους 723.000 αγρότες και τα 34.000.000 παραγωγικά στρέμματα με τους 2.500.000 αγροτικές οικογένειες στην περιφέρεια στο 1/4 του συνολικού πληθυσμού το 2009, στους 530.000 αγρότες και τα 27.000.000 στρ. παραγωγικά με τους 1,5 εκατομμύριο αγροτικές οικογένειες το 2025.
Μέσα στην επόμενη 12ετία αναμένεται να αποχωρήσουν 180.000 – 220.000 αγρότες καθώς αναμένεται να αποχωρήσουν μέχρι το 2036 350.000 αγρότες λόγω γήρανσης.
Την ίδια στιγμή οι νέοι αγρότες που εισέρχονται στον κλάδο είναι περίπου 5.000 – 6.000 ετησίως, δηλαδή 60.000 – 72.000 μέσα στα επόμενα 12 χρόνια.
Όμως πάνω από το 50% αυτών εγκαταλείπουν μέσα στα πρώτα 2-3 χρόνια απογοητευμένοι από το κόστος παραγωγής, την γραφειοκρατία, την έλλειψη γης καθώς το κράτος δεν εφάρμοσε τις υπηρεσίες αναδασμού ώστε να προσαρτήσει στο εθνικό υποθηκοφυλάκιο τα 60 εκατ. χέρσα στρέμματα τα οποία θα μπορούσε να τα αξιοποιήσει για τους νέους αγρότες, και τέλος τις αθρόες εισαγωγές που προκαλούν αστάθεια πώλησης των αγροτικών ελληνικών προϊόντων.
Η υποστελέχωση των πρωτοπόρων δημόσιων ερευνητικών κέντρων δημιούργησε τρομερά κενά στην εκπαίδευση του νέου αγρότη και όλου του κλάδου όπου το 97% εμφανίζεται να έχει εμπειρική και όχι επιστημονικά επαρκή γνώση, και άφησε τον κλάδο τεχνολογικά και σε επίπεδο καινοτομίας σε σημείο απαράδεκτο για τις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής. Έτσι από τους 60.000 νέους αγρότες μέσα στην επόμενη 12ετία μόνο 25.000 – 30.000 θα παραμείνουν ενεργοί. Ο αγροτικός πληθυσμός στην περιφέρεια από τα 2.500.000 θα πέσει στα 500.000 – 600.000, αντιστοιχώντας μόλις στο 1/20 του ελληνικού πληθυσμού!
Τα παραγωγικά στρέμματα που θα απελευθερωθούν θα αντιστοιχούν σε περίπου 9.000.000 στρ. και η χώρα θα απομείνει με 20.000.000 συνολικά παραγωγικά στρέμματα από τα 34.000.000 του 2009.
Αν συνεχιστούν οι επενδύσεις στις ΑΠΕ όπως σήμερα στην Κεντρική Μακεδονία από τα 35.000 – 70.000 στριμμένα δεσμευμένα, σε 10 χρόνια με την ίδια τάση θα φτάσουν τα 100.000 – 120.000 στρ., το 10% – 15% της παραγωγικής γης.
ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ!
Η αύξηση των εισαγωγών το 2025 κατά 10% έναντι των εξαγωγών 6,6% δημιούργησε εμπορικό έλλειμμα. Ειδικότερα στον τομέα αγροδιατροφής, το πλεόνασμα του 84 εκατ. € του 2024 μετατράπηκε σε έλλειμμα 293 εκατ. € λόγω αύξησης των εισαγωγών. Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι πρόκειται για 2η συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία οι εισαγωγές αυξάνονται με μεγαλύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές, γεγονός που αποτελεί ερωτηματικό για την βιωσιμότητα του πρωτογενή και αγροδιατροφικού τομέα.
Παρά την αύξηση των τουριστικών αφίξεων, οι ανάγκες της αγοράς για τρόφιμα είναι πλέον αδύνατο να καλυφθούν από τα ελληνικά εγχώρια προϊόντα και το κενό καλύπτουν οι εισαγωγές.
Στην κορυφή των εισαγωγών παραμένουν τα προϊόντα κρέατος (κρέατα μείγματος Mercosur – Σιγκαπούρη) τα οποία αντιπροσωπεύουν το 17,6% των συνολικών εισαγωγών και ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα 2 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν τα γαλακτοκομικά με μερίδιο εισαγωγών 12,7% -> 1,5 εκατ. € (GoFia Mercosur Αργεντινή – Βραζιλία). Οπωροκηπευτικά με μερίδιο 11,9% -> 1,46 εκατ. €.
Στις εξαγωγές τα οπωροκηπευτικά αποτελούν την σημαντικότερη κατηγορία, ακολουθούν γαλακτοκομικά με βασικό εξαγώγιμο προϊόν την φέτα, τα αλιεύματα, τα έλαια και το βαμβάκι.
Το ΚΕΠΕ καταλήγει ότι η προσωρινή δημιουργία εμπορικού πλεονάσματος τα προηγούμενα χρόνια στηρίχθηκε σε συγκυριακούς παράγοντες όπως η πανδημία. Η επιστροφή στο έλλειμμα αποδεικνύει ότι οι δομικές αδυναμίες της ελληνικής παραγωγής επιστρέφουν.
Συνοψίζοντας, η αναλυτική δημοσιογραφική έρευνα του voicenews αναδεικνύει μια διπλή, αλληλένδετη κρίση που απειλεί τον παραγωγικό ιστό της ελληνικής περιφέρειας και ιδιαίτερα της Κεντρικής Μακεδονίας.
Από τη μία πλευρά, η «φούσκα» των αδειών ΑΠΕ και από την άλλη, ο αγροτικός τομέας που βρίσκεται σε δημογραφική και παραγωγική συρρίκνωση. Η απουσία κρατικού ελέγχου και η αδιαφάνεια επέτρεψαν στα συστήματα αυτά να λειτουργούν εις βάρος της πραγματικής ανάπτυξης. Αν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί, η απώλεια έως και του 15% της παραγωγικής γης μέσα στην επόμενη δεκαετία θα σημάνει την οριστική καταστροφή του πρωτογενούς τομέα.
Πηγή: https://voicenews.gr/to-megalo-fagopoti-i-bizna-mamouth-tou-mitsotaki-me-tis-adeies-gia-ape-meso-funds/
