Καμία πρόσβαση στα social media πριν τα 13, «κλειδωμένοι» λογαριασμοί υπό γονικό έλεγχο έως τα 15 και υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας σε κάθε πλατφόρμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε μια από τις πιο ριζοσπαστικές παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας στον τρόπο που τα παιδιά συνδέονται στο διαδίκτυο, παρουσιάζοντας τον «EU Kids Act», ένα νομοθετικό πλαίσιο που υπόσχεται να αλλάξει άρδην τη σχέση των ανηλίκων με τα κοινωνικά δίκτυα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τι προβλέπει ο EU Kids Act
Η πρόταση της Κομισιόν εισάγει ένα αυστηρό, ηλικιακά διαβαθμισμένο σύστημα πρόσβασης στο διαδίκτυο, το οποίο χωρίζει τους ανήλικους χρήστες σε τρεις κατηγορίες:
- Κάτω των 13 ετών: Πλήρης απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
- Από 13 έως κάτω των 15 ετών: Πρόσβαση αποκλειστικά μέσω «μίνι λογαριασμών», οι οποίοι δημιουργούνται και ελέγχονται από τον λογαριασμό γονέα ή κηδεμόνα.
- Από τα 15 έτη και άνω: Δυνατότητα δημιουργίας πλήρως αυτόνομου προσωπικού λογαριασμού, χωρίς την ανάγκη γονικής εποπτείας.
Ξεχωριστή μέριμνα λαμβάνεται και για τα πολύ μικρά παιδιά, ηλικίας από 3 έως κάτω των 13 ετών, τα οποία δεν θα έχουν καμία πρόσβαση σε social media, αλλά θα μπορούν να χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο για παιδιά, πάντα μέσα από λογαριασμούς που διαχειρίζονται οι γονείς τους.
«Μίνι λογαριασμοί»: Πώς θα λειτουργεί ο γονικός έλεγχος
Για την ενδιάμεση ηλικιακή ομάδα των 13 έως 15 ετών, το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ειδικών λογαριασμών με ενσωματωμένες δικλείδες ασφαλείας. Συγκεκριμένα, οι «μίνι λογαριασμοί» θα δίνουν πρόσβαση σε περιεχόμενο κατάλληλο για την ηλικία, θα περιορίζουν τις κοινωνικές επαφές του ανηλίκου και θα θέτουν ανώτατο όριο χρήσης έως και μία ώρα ημερησίως.
Στο στόχαστρο ο εθιστικός σχεδιασμός των πλατφορμών
Πέρα από τα ηλικιακά όρια, ο EU Kids Act επιχειρεί να χτυπήσει στη ρίζα τους τους μηχανισμούς που καθιστούν τις πλατφόρμες εθιστικές για τους νεαρούς χρήστες. Το νέο πλαίσιο θα καλύπτει όχι μόνο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, τα διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια, καθώς και τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και τα chatbot.
Ανάμεσα στις πρακτικές που τίθενται εκτός νόμου για τους ανήλικους χρήστες περιλαμβάνονται:
- Η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου (infinite scroll) χωρίς φυσικά σημεία διακοπής.
- Τα συστήματα προτεινόμενου περιεχομένου που βασίζονται στη δημιουργία προφίλ χρήστη.
- Τεχνικές «ανταμοιβής» που ενθαρρύνουν τη συνεχή και παρατεταμένη χρήση.
- Οι ειδοποιήσεις (notifications) κατά τις ώρες του ύπνου.
Παράλληλα, το πλαίσιο θέτει ως προτεραιότητα την προστασία των ανηλίκων από ανεπιθύμητη επικοινωνία με αγνώστους στο διαδίκτυο.
Υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της πρότασης αφορά τον τρόπο εφαρμογής της. Η Κομισιόν ζητά από τις διαδικτυακές υπηρεσίες, αλλά και από τα ίδια τα καταστήματα εφαρμογών (app stores), να ενσωματώσουν αξιόπιστα εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας, ώστε τα όρια που θέτει ο νόμος να μην παραμένουν στα χαρτιά.
Το «βάρος της απόδειξης» περνά στις πλατφόρμες
Ίσως το πιο καινοτόμο στοιχείο του EU Kids Act είναι η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Αντί οι ρυθμιστικές αρχές να πρέπει να αποδείξουν ότι μια πλατφόρμα είναι επικίνδυνη για τους ανηλίκους, θα είναι πλέον οι ίδιες οι πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες που θα οφείλουν να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς εκ σχεδιασμού (safe by design).
Η προσέγγιση αυτή μεταθέτει ουσιαστικά την ευθύνη συμμόρφωσης στους τεχνολογικούς κολοσσούς, οι οποίοι θα κληθούν να αποδείξουν έμπρακτα ότι έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας πριν οι υπηρεσίες τους καταστούν διαθέσιμες σε ανήλικους χρήστες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
