Φθηνά βιομηχανικά συστατικά – όπως υδρογονωμένα έλαια – και πρόσθετα τροφίμων, όπως χρωστικές, τεχνητά γλυκαντικά και γαλακτωματοποιητές, βρίσκονται στο επίκεντρο ενός σοβαρού διατροφικού προβλήματος, σύμφωνα με νέα τριπλή δημοσίευση του The Lancet. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPF) φαίνεται πως εκτοπίζουν σταδιακά τα φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της διατροφής και αυξάνοντας τον κίνδυνο για χρόνιες ασθένειες.
Τα UPF σε άνοδο παγκοσμίως
Τα UPF, εμπορικά προϊόντα βασισμένα σε φθηνά συστατικά και πρόσθετα, αντικαθιστούν ολοένα και περισσότερο τα παραδοσιακά διατροφικά πρότυπα. Σύμφωνα με το The Lancet, η κατανάλωσή τους τα τελευταία 30–40 χρόνια έχει αυξηθεί εντυπωσιακά:
Στην Ισπανία σχεδόν τριπλασιάστηκε (από 11% σε 32%).
Στην Κίνα αυξήθηκε από 4% σε 10%.
Στο Μεξικό και τη Βραζιλία σχεδόν διπλασιάστηκε (10% → 23%).
Σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει πάνω από 50% της ημερήσιας πρόσληψης.
Το πρώτο άρθρο της σειράς τονίζει ότι η διατροφή πλούσια σε UPF συνδέεται με υπερκατανάλωση, υπερβολική ζάχαρη και ανθυγιεινά λιπαρά, μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών και μεγαλύτερη έκθεση σε επιβλαβείς χημικές ουσίες. Σε συστηματική ανασκόπηση 104 μελετών, οι 92 έδειξαν αυξημένο κίνδυνο για χρόνιες ασθένειες, όπως:
παχυσαρκία
διαβήτης τύπου 2
καρδιαγγειακά νοσήματα
κατάθλιψη
αυξημένη συνολική θνησιμότητα
Ανάγκη για πολιτική παρέμβαση
Το δεύτερο άρθρο υπογραμμίζει ότι απαιτείται ουσιαστική ρύθμιση ώστε να περιοριστεί η παραγωγή και η προώθηση των UPFs. Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων:
αυστηροί περιορισμοί στη διαφήμιση, ιδίως προς παιδιά
απαγόρευση UPF σε δημόσιους φορείς (σχολεία, νοσοκομεία)
περιορισμός της θέσης και της ποσότητας UPF στα σούπερ μάρκετ
Ως παράδειγμα προβάλλεται η Βραζιλία, όπου το εθνικό πρόγραμμα σχολικής σίτισης έχει ήδη εξαλείψει τα περισσότερα UPF και έως το 2026 το 90% των τροφίμων θα είναι φρέσκα ή ελάχιστα επεξεργασμένα.
Η δύναμη των πολυεθνικών
Στο τρίτο άρθρο σημειώνεται ότι η άνοδος των UPF δεν αφορά απλώς ατομικές επιλογές, αλλά καθοδηγείται από ισχυρές πολυεθνικές εταιρείες που αξιοποιούν φθηνά συστατικά, βιομηχανική παραγωγή, επιθετικό μάρκετινγκ και πολιτικές πιέσεις. Με πωλήσεις 1,9 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, τα UPF αποτελούν τον πιο κερδοφόρο τομέα τροφίμων παγκοσμίως.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι μια παγκόσμια, συντονισμένη υγειονομική απάντηση είναι πλέον επείγουσα αλλά απολύτως εφικτή.
Πηγή: VoiceNews.gr
