Η Σουηδία μπαίνει σε μια από τις πιο κρίσιμες πολιτικές στιγμές των τελευταίων δεκαετιών. Την Κυριακή ανοίγουν οι κάλπες σε μια εκλογική αναμέτρηση που μπορεί να καθορίσει όχι μόνο ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα, αλλά και αν οι ακροδεξιοί Σουηδοί Δημοκράτες θα μπουν, για πρώτη φορά στην ιστορία τους, επίσημα σε κυβερνητικό σχήμα.
Το αποτέλεσμα παραμένει ανοιχτό μέχρι τελευταία στιγμή, με το κεντροαριστερό μπλοκ να διατηρεί οριακό προβάδισμα απέναντι στη συγκυβέρνηση της Δεξιάς, η οποία όμως έχει καταφέρει τις τελευταίες εβδομάδες να περιορίσει σημαντικά τη διαφορά.
Μια «οριακή» μάχη με ευρωπαϊκές προεκτάσεις
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν το μπλοκ της αντιπολίτευσης να προηγείται, αλλά με απόσταση που στενεύει διαρκώς. Ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον και οι σύμμαχοί του φαίνεται να ανακτούν έδαφος, την ώρα που οι Σοσιαλδημοκράτες της Μαγκνταλένα Άντερσον εμφανίζουν σημάδια κάμψης στις τελευταίες μετρήσεις.
Η αβεβαιότητα δεν οφείλεται μόνο στη μικρή διαφορά ανάμεσα στα δύο μεγάλα στρατόπεδα. Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να παίξει και η τύχη των μικρότερων κομμάτων, καθώς η είσοδος ή η αποτυχία τους να περάσουν το εκλογικό όριο μπορεί να ανατρέψει τους συσχετισμούς και να καθορίσει τελικά ποιος θα σχηματίσει κυβέρνηση.
Ο Κρίστερσον ανοίγει επίσημα την πόρτα στους ακροδεξιούς
Το πιο κρίσιμο στοίχημα των εκλογών δεν αφορά μόνο ποιο μπλοκ θα κερδίσει, αλλά και τη μορφή που θα πάρει η επόμενη κυβέρνηση. Ο Ουλφ Κρίστερσον έχει ξεκαθαρίσει ότι, σε περίπτωση νίκης της Δεξιάς, οι Σουηδοί Δημοκράτες θα μπορούσαν πλέον να συμμετάσχουν επίσημα στην κυβέρνηση — κάτι που μέχρι πρόσφατα φάνταζε αδιανόητο για ένα κόμμα που για χρόνια παρέμενε στο πολιτικό περιθώριο.
«Μπορούμε να ενώσουμε κόμματα, ψηφοφόρους και ζητήματα σε κοινή δράση. Γι’ αυτό καταφέρνουμε να υλοποιούμε πράγματα», ανέφερε ο πρωθυπουργός στο κοινοβούλιο, θέτοντας την αποτελεσματική συνεργασία των κομμάτων της Δεξιάς ως κεντρικό επιχείρημα της προεκλογικής του εκστρατείας.
Οι υποστηρικτές της κυβέρνησης επικαλούνται συγκεκριμένα αποτελέσματα στα δύο ζητήματα που κυριάρχησαν στην πολιτική ατζέντα των τελευταίων ετών: τη βία των συμμοριών και τη μετανάστευση. Μια νέα εκλογική νίκη, υποστηρίζουν, θα λειτουργούσε ως επιβεβαίωση από τους πολίτες για τη συνέχιση αυτής της πολιτικής γραμμής.
Αντίθετα, οι επικριτές της κυβέρνησης κάνουν λόγο για αλλαγή στον χαρακτήρα της σουηδικής κοινωνίας, με περιορισμό δικαιωμάτων και ελευθεριών ως αποτέλεσμα της στροφής προς πιο αυστηρές πολιτικές.
Η απάντηση της Άντερσον: «Η χώρα έγινε πιο σκληρή»
Η αρχηγός των Σοσιαλδημοκρατών, Μαγκνταλένα Άντερσον, επιχειρεί να στρέψει τη συζήτηση στις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της τετραετούς διακυβέρνησης Κρίστερσον. Σύμφωνα με την ίδια, η Σουηδία έχει γίνει «πιο σκληρή» και οικονομικά πιο αδύναμη, με τα νοικοκυριά να βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται.
«Η χώρα μας στήριξε τη δύναμή της στο να μοιραζόμαστε τις επιτυχίες ο ένας του άλλου και στο να μένουμε ενωμένοι όταν τα πράγματα δυσκολεύουν», δήλωσε η Άντερσον, επιχειρώντας να επαναφέρει στο κέντρο της προεκλογικής συζήτησης το μοντέλο κοινωνικής συνοχής που επί δεκαετίες ταυτιζόταν με τη Σουηδία.
Η άνοδος της ακροδεξιάς και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Οι εξελίξεις στη Σουηδία παρακολουθούνται στενά και εκτός των συνόρων της χώρας. Μια ενδεχόμενη είσοδος των Σουηδών Δημοκρατών στην κυβέρνηση θα ενίσχυε περαιτέρω την αφήγηση περί ανόδου των εθνικιστικών και αντιμεταναστευτικών κομμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το κόμμα, υπό την ηγεσία του Τζίμι Όκεσον, έχει ήδη αποκτήσει ουσιαστική επιρροή στη διακυβέρνηση της χώρας τα τελευταία τέσσερα χρόνια, παρέχοντας κοινοβουλευτική στήριξη στην κυβέρνηση μειοψηφίας του Κρίστερσον — χωρίς ωστόσο να έχει αποκτήσει υπουργικές θέσεις.
Αυτή η σταδιακή συνεργασία επέτρεψε στους Σουηδούς Δημοκράτες να μεταμορφωθούν από πολιτικό «αουτσάιντερ» σε βασικό εταίρο της σουηδικής Δεξιάς. Μια ισχυρή εκλογική επίδοση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ακόμη ένα σήμα προς την υπόλοιπη Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία κόμματα με σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό κερδίζουν έδαφος σε πολλές χώρες του εξωτερικού.
Το «κλειδί» του 4%: Ο ρόλος των Φιλελευθέρων
Ένας παράγοντας που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για το τελικό αποτέλεσμα είναι η πορεία των Φιλελευθέρων, οι οποίοι κινούνται επικίνδυνα κοντά στο εκλογικό όριο του 4% που απαιτείται για είσοδο στο κοινοβούλιο.
Αν καταφέρουν να το ξεπεράσουν, θα ενισχύσουν σημαντικά το δεξιό στρατόπεδο, το οποίο απαρτίζεται από τους Μετριοπαθείς του Κρίστερσον, τους Χριστιανοδημοκράτες, τους Φιλελεύθερους και τους Σουηδούς Δημοκράτες. Τα τέσσερα αυτά κόμματα έχουν ήδη συμφωνήσει πως, σε περίπτωση εκλογικής νίκης, θα επιδιώξουν τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Κρίστερσον.
Συναίνεση σε εξωτερική πολιτική και άμυνα
Παρά τις έντονες πολιτικές διαφορές τους, τα δύο μεγάλα στρατόπεδα εμφανίζονται να συγκλίνουν σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας. Υπάρχει ευρεία πολιτική συναίνεση για τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, την ενίσχυση των σουηδικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς και για τη λήψη μέτρων στήριξης των νοικοκυριών που πλήττονται από το αυξημένο κόστος ζωής.
Με τις κάλπες να ανοίγουν την Κυριακή, η Σουηδία βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση που θα καθορίσει όχι μόνο την επόμενη κυβέρνηση, αλλά και τον πολιτικό της προσανατολισμό για τα επόμενα χρόνια.
