Το φιλοεπιχειρηματικό αντιπολιτευόμενο κόμμα Demokraatit της Γροιλανδίας, το οποίο τάσσεται υπέρ μιας αργής προσέγγισης της ανεξαρτησίας από τη Δανία, κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές της 11ης Μαρτίου, στις οποίες κυριάρχησε η υπόσχεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβει τον έλεγχο του νησιού.
Το Demokraatit εξασφάλισε το 29,9% των ψήφων με καταμετρημένα όλα τα ψηφοδέλτια, από 9,1% το 2021, μπροστά από το αντιπολιτευόμενο κόμμα Naleraq, το οποίο τάσσεται υπέρ της ταχείας ανεξαρτησίας, με 24,5%.
Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο, ο κ. Τραμπ έχει υποσχεθεί να καταστήσει τη Γροιλανδία -μια ημιαυτόνομη περιοχή της Δανίας- μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών, λέγοντας ότι είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ, μια ιδέα που απορρίπτεται από τους περισσότερους Γροιλανδούς.
Το αχανές νησί, με πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων, έχει εμπλακεί σε έναν γεωπολιτικό αγώνα για την κυριαρχία στην Αρκτική, όπου το λιώσιμο των πάγων καθιστά τους πόρους του πιο προσιτούς και ανοίγει νέες ναυτιλιακές οδούς.
Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα έχουν εντείνει τη στρατιωτική τους δραστηριότητα στην περιοχή.
«Οι άνθρωποι θέλουν αλλαγή … Θέλουμε περισσότερες επιχειρήσεις για να χρηματοδοτήσουν την ευημερία μας», δήλωσε ο κ. Jens-Frederik Nielsen, ηγέτης της Demokraatit και πρώην υπουργός Βιομηχανίας και Ορυκτών Πρώτων Υλών. «Δεν θέλουμε ανεξαρτησία αύριο, θέλουμε μια καλή βάση», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Nuuk. Τώρα θα έχει συνομιλίες με άλλα κόμματα για να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό.
Το κυβερνών κόμμα Inuit Ataqatigiit και ο εταίρος του Siumut, που επίσης επιδιώκουν μια αργή πορεία προς την ανεξαρτησία, κέρδισαν συνολικά το 36% των ψήφων, από 66,1% το 2021.
Η Γροιλανδία είναι πρώην αποικία της Δανίας και έδαφος από το 1953. Απέκτησε κάποια αυτονομία το 1979, όταν σχηματίστηκε το πρώτο της κοινοβούλιο, αλλά η Κοπεγχάγη εξακολουθεί να ελέγχει τις εξωτερικές υποθέσεις, την άμυνα και τη νομισματική πολιτική και παρέχει λίγο λιγότερο από 1 δισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ (1,3 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) ετησίως στην οικονομία.
Το 2009, κέρδισε το δικαίωμα να κηρύξει την πλήρη ανεξαρτησία της μέσω δημοψηφίσματος, αν και δεν το έχει πράξει λόγω της ανησυχίας ότι το βιοτικό επίπεδο θα μειωθεί χωρίς την οικονομική στήριξη της Δανίας.
«Πιστεύω ακράδαντα ότι πολύ σύντομα θα αρχίσουμε να ζούμε μια ζωή περισσότερο βασισμένη στο ποιοι είμαστε, βασισμένη στον πολιτισμό μας, βασισμένη στη δική μας γλώσσα, και θα αρχίσουμε να θεσπίζουμε κανονισμούς βασισμένους σε εμάς και όχι στη Δανία», δήλωσε η κ. Qupanuk Olsen, υποψήφια του κύριου κόμματος υπέρ της ανεξαρτησίας Naleraq.
Η κα Inge Olsvig Brandt, υποψήφια για το Inuit Ataqatigiit, δήλωσε: «Δεν χρειαζόμαστε ανεξαρτησία αυτή τη στιγμή. Έχουμε πάρα πολλά πράγματα να δουλέψουμε. Νομίζω ότι πρέπει να δουλέψουμε με τους εαυτούς μας, την ιστορία μας, και θα πρέπει να έχουμε πολλή θεραπευτική δουλειά μαζί μας πριν κάνουμε το επόμενο βήμα».
Η ψηφοφορία είχε παραταθεί κατά μισή ώρα σε ορισμένα από τα 72 εκλογικά τμήματα σε όλο το νησί της Αρκτικής, όπου περίπου 40.500 άνθρωποι είχαν δικαίωμα να ψηφίσουν, αν και η τελική συμμετοχή δεν ήταν άμεσα διαθέσιμη.
Το εκδηλωμένο ενδιαφέρον του κ. Τραμπ τάραξε το status quo και σε συνδυασμό με την αυξανόμενη υπερηφάνεια των ιθαγενών για την κουλτούρα των Ινουίτ, έθεσε την ανεξαρτησία στο επίκεντρο των εκλογών.
Στην τελική συζήτηση στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Γροιλανδίας KNR αργά το βράδυ της 10ης Μαρτίου, οι ηγέτες των πέντε κομμάτων που βρίσκονται σήμερα στο Κοινοβούλιο δήλωσαν ομόφωνα ότι δεν εμπιστεύονται τον κ. Τραμπ.
«Προσπαθεί να μας επηρεάσει. Μπορώ να καταλάβω αν οι πολίτες αισθάνονται ανασφάλεια», δήλωσε ο κ. Erik Jensen, ηγέτης του κυβερνητικού εταίρου του συνασπισμού Siumut.
Μια δημοσκόπηση του Ιανουαρίου έδειξε ότι η πλειοψηφία των κατοίκων της Γροιλανδίας υποστηρίζει την ανεξαρτησία, αλλά είναι διχασμένη ως προς το χρονοδιάγραμμα.
Από νωρίς, η προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε στην οργή και την απογοήτευση που στόχευε σε ιστορικά αδικήματα της πρώην αποικιοκράτισσας Δανίας, σύμφωνα με την κ. Julie Rademacher, σύμβουλο και πρώην σύμβουλο της κυβέρνησης της Γροιλανδίας.
«Αλλά νομίζω ότι ο φόβος για την ιμπεριαλιστική προσέγγιση των ΗΠΑ έχει γίνει τελευταία μεγαλύτερος από τον θυμό προς τη Δανία», δήλωσε η ίδια.
Το Reuters μίλησε με περισσότερους από δώδεκα Γροιλανδούς στο Νουκ, οι οποίοι δήλωσαν όλοι ότι τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, αν και πολλοί εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι μια γρήγορη μετάβαση θα μπορούσε να βλάψει την οικονομία και να εξαλείψει τις σκανδιναβικές υπηρεσίες πρόνοιας, όπως η καθολική υγειονομική περίθαλψη και η δωρεάν σχολική εκπαίδευση.
«Δεν θέλουμε να είμαστε μέρος των ΗΠΑ για προφανείς λόγους – υγειονομική περίθαλψη και Τραμπ», δήλωσε η κ. Tuuta Lynge-Larsen, υπάλληλος τράπεζας και κάτοικος του Νουούκ, προσθέτοντας ότι αυτές οι εκλογές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές. «Δεν μας αρέσει η προσοχή, για να το θέσουμε με λίγα λόγια».
Το νησί διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων ορυκτών, όπως οι σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, από ηλεκτρικά οχήματα μέχρι πυραυλικά συστήματα.
Ωστόσο, η Γροιλανδία έχει αργήσει να τις εξορύξει λόγω περιβαλλοντικών ανησυχιών, των δύσκολων καιρικών συνθηκών και του σχεδόν απόλυτου ελέγχου του τομέα από την Κίνα, γεγονός που καθιστά δύσκολο για τις εταιρείες αλλού να βγάλουν κέρδος ή να εξασφαλίσουν αγοραστές.
Ο κ. Τραμπ αρχικά αρνήθηκε να αποκλείσει τη στρατιωτική βία, θορυβώντας πολλούς Γροιλανδούς, αν και αργότερα μαλάκωσε τη στάση του, δηλώνοντας ότι θα σεβαστεί τη βούληση των ντόπιων και ότι είναι «έτοιμος να επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια» αν ενταχθούν στις ΗΠΑ.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Mute Egede τόνισε ότι το νησί δεν είναι προς πώληση και τάχθηκε υπέρ μιας ευρείας κυβέρνησης συνασπισμού για να αντισταθεί στις εξωτερικές πιέσεις.
Σε συνέντευξή του που προβλήθηκε στις 10 Μαρτίου από το δανέζικο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο DR, απέρριψε την προσφορά του κ. Τραμπ ως ασεβή, εκφράζοντας την προθυμία να συνεργαστεί αντ’ αυτού με άλλες χώρες.
Ο πρωθυπουργός της Δανίας δήλωσε ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται, αλλά ξεκαθάρισε ότι εναπόκειται στους κατοίκους της περιοχής να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Και τα έξι κύρια πολιτικά κόμματα υποστηρίζουν την ανεξαρτησία, αλλά διαφέρουν ως προς τον τρόπο και το πότε θα μπορούσε να επιτευχθεί.
Το Naleraq, η ηγετική δύναμη της αντιπολίτευσης, απέκτησε δυναμική πριν από τις εκλογές, ενισχυμένο από το ενδιαφέρον των ΗΠΑ και τις νέες κατηγορίες για την ιστορική εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Το κόμμα πιστεύει ότι η προσοχή των ΗΠΑ ενισχύει τη θέση της Γροιλανδίας στις συνομιλίες απόσχισης με τη Δανία και στοχεύει να φέρει σε ψηφοφορία μια συμφωνία με την Κοπεγχάγη πριν από τις επόμενες εκλογές σε τέσσερα χρόνια.
Πηγή: The Straits Times
