Διακηρύσσοντας το άνοιγμά της σε μια εκεχειρία, η Ουκρανία έθεσε στο Κρεμλίνο μια δύσκολη πρόκληση σε μια εποχή που ο ρωσικός στρατός έχει το πάνω χέρι στον πόλεμο: Θα πρέπει η Μόσχα να αποδεχτεί την εκεχειρία και να εγκαταλείψει τις ελπίδες για νέα κέρδη ή θα πρέπει να απορρίψει την προσφορά και να διακινδυνεύσει να εκτροχιάσει μια προσεκτική προσέγγιση με την Ουάσιγκτον;
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα αποκλείσει μια προσωρινή διακοπή των εχθροπραξιών, λέγοντας ότι θα ωφελούσε μόνο την Ουκρανία και τους δυτικούς συμμάχους της, επιτρέποντάς τους να αναπληρώσουν τα οπλοστάσιά τους. Έχει επιμείνει ότι η Μόσχα επιθυμεί μια συνολική συμφωνία που θα εξασφαλίσει μια διαρκή διευθέτηση.
Το Κρεμλίνο αντέδρασε επιφυλακτικά στην είδηση ότι η Ουκρανία αποδέχεται την προτεινόμενη από τις ΗΠΑ εκεχειρία κατά τη διάρκεια των συνομιλιών της Τρίτης στη Σαουδική Αραβία, λέγοντας ότι πρέπει να γνωρίζει λεπτομέρειες των συζητήσεων προτού εκφράσει την άποψή του.
Η προσεκτική προσέγγιση αντανακλά την επίγνωση του Πούτιν για τον κίνδυνο ότι μια ωμή απόρριψη της προσφοράς θα μπορούσε να ανατρέψει τις δοκιμαστικές προσπάθειες για την εξομάλυνση των σχέσεων Ρωσίας-ΗΠΑ.
Παρατηρητές λένε ότι αντί για μια ξεκάθαρη απόρριψη, ο Πούτιν θα προτείνει πιθανότατα τη σύνδεση της εκεχειρίας με ορισμένους όρους που θα προστατεύουν τα συμφέροντα της Μόσχας.
Γιατί το Κρεμλίνο να αντιταχθεί σε μια εκεχειρία;
Ο ρωσικός στρατός είχε την πρωτοβουλία των κινήσεων στο πεδίο της μάχης πέρυσι, σημειώνοντας αργά αλλά σταθερά κέρδη σε διάφορα τμήματα της γραμμής του μετώπου μήκους 1.000 χιλιομέτρων (600 μιλίων). Ο ρυθμός της ρωσικής προέλασης επιταχύνθηκε το φθινόπωρο, όταν οι δυνάμεις της Μόσχας κατέλαβαν τα περισσότερα εδάφη από την έναρξη του πολέμου.
Η Ουκρανία προσπάθησε να ανακτήσει την πρωτοβουλία με μια αιφνιδιαστική επέλαση στη ρωσική περιοχή του Κουρσκ που ξεκίνησε τον Αύγουστο, επιδιώκοντας να αποσπάσει την προσοχή των δυνάμεων της Μόσχας από την επίθεσή τους στην ανατολική Ουκρανία και να επιτύχει κέρδη που ενδεχομένως θα μπορούσαν να ανταλλαγούν με κατεχόμενες από τη Ρωσία περιοχές στις ειρηνευτικές συνομιλίες. Η εισβολή, ωστόσο, απέσπασε ουκρανικούς πόρους από την υπεράσπιση της περιοχής του Ντονέτσκ στα ανατολικά και απέτυχε να ανακόψει τη ρωσική προέλαση εκεί. Τώρα οι ουκρανικές δυνάμεις βρίσκονται στα πρόθυρα να χάσουν το τελευταίο εναπομείναν προγεφύρωμα στο Κουρσκ υπό το βάρος μιας ταχείας ρωσικής αντεπίθεσης.
Η Μόσχα κατέστρεψε επίσης την ουκρανική ενεργειακή υποδομή με κύματα πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος της ικανότητας παραγωγής ενέργειας.
Ο Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι μια προσωρινή διακοπή των εχθροπραξιών σε μια εποχή που οι ρωσικές δυνάμεις κατέχουν σταθερά την πρωτοβουλία των κινήσεων θα επέτρεπε στα εξαντλημένα ουκρανικά στρατεύματα μόνο ένα διάλειμμα για να ξεκουραστούν και να επανεξοπλιστούν.
«Όσον αφορά τη διευθέτηση της κατάστασης, θα ήθελα να τονίσω ότι δεν θα πρέπει να στοχεύει σε μια σύντομη εκεχειρία – ένα είδος διαλείμματος για την ανασύνταξη των στρατευμάτων και τον επανεξοπλισμό προκειμένου να συνεχιστεί η σύγκρουση – αλλά σε μια μακροπρόθεσμη ειρήνη», έχει πει ο Πούτιν.
Η Μόσχα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα δεχόταν στρατεύματα από μέλη του ΝΑΤΟ ως παρατηρητές στο πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Τι θέλει ο Πούτιν;
Οι βασικοί στόχοι του Πούτιν παραμένουν αυτοί που δήλωσε όταν ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου 2022: η Ουκρανία να παραιτηθεί από την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, να μειώσει δραστικά τον στρατό της και να προστατεύσει τη ρωσική γλώσσα και τον πολιτισμό για να διατηρήσει τη χώρα στην τροχιά της Μόσχας. Συν τοις άλλοις, θέλει τώρα το Κίεβο να αποσύρει τις δυνάμεις του από τις τέσσερις περιοχές που έχει καταλάβει η Μόσχα αλλά δεν ελέγχει πλήρως.
Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν επίσης δηλώσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει το ξεπάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στη Δύση και την άρση άλλων κυρώσεων των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει στο τραπέζι μια πιθανή ελάφρυνση των κυρώσεων.
Παράλληλα, ο Πούτιν έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη να «απομακρυνθούν οι βαθύτερες αιτίες της κρίσης», μια αναφορά στην απαίτηση του Κρεμλίνου να ανατραπεί η στρατιωτική συγκέντρωση του ΝΑΤΟ κοντά στα ρωσικά σύνορα, την οποία περιγράφει ως μείζονα απειλή για την ασφάλειά του.
Ο ηγέτης του Κρεμλίνου έχει υποστηρίξει ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η θητεία του οποίου έληξε πέρυσι, δεν έχει τη νομιμοποίηση να υπογράψει μια ειρηνευτική συμφωνία. Το Κίεβο υποστηρίζει ότι είναι αδύνατο να διεξαχθούν εκλογές εν μέσω πολέμου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει μιλήσει για την ανάγκη διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία σε σχόλια που απηχούν την άποψη της Μόσχας.
Τι περισσότερο θα μπορούσε να απαιτήσει η Μόσχα;
Ορισμένοι παρατηρητές σημείωσαν ότι, αντί για μια απόλυτη απόρριψη της προτεινόμενης εκεχειρίας, ο Πούτιν θα μπορούσε να θέσει διάφορους όρους.
Ο φιλοκρεμλίνος σχολιαστής Σεργκέι Μάρκοφ πρότεινε ότι η Μόσχα θα μπορούσε να συμφωνήσει σε εκεχειρία εάν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας σταματήσουν τις προμήθειες όπλων στο Κίεβο. Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι επανέλαβαν τις αποστολές όπλων και την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο αφού συμφώνησε σε εκεχειρία την Τρίτη στη Σαουδική Αραβία.
«Η Ρωσία θα μπορούσε να πει «ναι, αλλά» σε μια προσφορά εκεχειρίας, αποδεχόμενη μια εκεχειρία 30 ημερών υπό τον όρο ότι θα επιβληθεί εμπάργκο στις προμήθειες όπλων στην Ουκρανία», έγραψε ο Markov.
Μια άλλη επιθυμία της Μόσχας είναι οι προεδρικές εκλογές στην Ουκρανία, οι οποίες θα ήταν δυνατές μετά την άρση του στρατιωτικού νόμου στην Ουκρανία.
«Η ειρήνη θα επέτρεπε στη Ρωσία να επηρεάσει την ουκρανική πολιτική και να χρησιμοποιήσει ειρηνικά μέσα για να εξασφαλίσει φιλικές σχέσεις», δήλωσε ο Markov.
Ο ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής Αλεξέι Ναούμοφ, με έδρα τη Μόσχα, προέβλεψε επίσης ότι η Ρωσία πιθανότατα θα αποδεχθεί την προσφορά εκεχειρίας, εάν αυτή οδηγήσει σε εκλογές στην Ουκρανία.
«Υπάρχει ένα παράδοξο σε αυτές τις συνομιλίες και τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες – τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία διεκδικούν την προσοχή του Ντόναλντ Τραμπ και επιδιώκουν να βελτιώσουν τις θέσεις τους με τη βοήθειά του», δήλωσε ο Ναούμοφ σε σχόλιό του.
Ο Σαμ Γκριν του Κέντρου Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής που εδρεύει στην Ουάσινγκτον δήλωσε ότι θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Πούτιν να λέει ένα κατηγορηματικό «όχι» στην πρόταση για κατάπαυση του πυρός, προσθέτοντας ότι ο ηγέτης του Κρεμλίνου «έχει ήδη πετύχει κατά κάποιο τρόπο περισσότερα μέσα από αυτή τη διαδικασία διαπραγμάτευσης … από ό,τι πέτυχε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο πεδίο της μάχης», περιγράφοντας τη σύντομη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ προς την Ουκρανία και τη συζήτηση για την ανάκληση των κυρώσεων ως «μεγάλες νίκες» για τη Ρωσία.
Οι δηλώσεις του Πούτιν κατά μιας προσωρινής εκεχειρίας σημαίνουν απλώς ότι η Ρωσία «δεν είναι πιθανό να συμφωνήσει σε μια κατάπαυση του πυρός χωρίς να αποσπάσει διάφορα πράγματα στην πορεία», δήλωσε ο Greene.
«Το είδος της κατάπαυσης του πυρός για το οποίο θα μπορούσε να ενδιαφερθεί δεν είναι σαφώς το είδος της κατάπαυσης του πυρός για το οποίο θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν οι Ουκρανοί ή οι Ευρωπαίοι, αν και οι Αμερικανοί μπορεί να είναι πιο εύκαμπτοι σε αυτό», πρόσθεσε.
«Η Μόσχα έχει κάθε λόγο να πιστεύει ότι … αν αυτή η διαδικασία προσγειωθεί κάπου, θα προσγειωθεί σε ένα μέρος που θα είναι λίγο-πολύ με τους όρους της Ρωσίας, εφόσον η διαδικασία καθοδηγείται από την Ουάσινγκτον», δήλωσε ο Γκριν.
Πηγή: usnews.com
