Οι μεξικανικές αρχές κατηγορούν την εταιρεία αθλητικών ειδών Adidas για λογοκλοπή των τεχνιτών στο νότιο Μεξικό, ισχυριζόμενες ότι ένα νέο σχέδιο σανδαλιών μοιάζει εντυπωσιακά με τα παραδοσιακά υποδήματα των ιθαγενών που είναι γνωστά ως huaraches.
Η διαμάχη έχει τροφοδοτήσει κατηγορίες για πολιτιστική ιδιοποίηση από την εταιρεία υποδημάτων, με τις αρχές να λένε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που αντιγράφονται παραδοσιακά μεξικανικά χειροτεχνήματα. Επικαλούμενες αυτές τις ανησυχίες, οι τοπικές αρχές ζήτησαν από την Adidas να αποσύρει το μοντέλο παπουτσιού.
Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σεϊνμπάουμ δήλωσε την Παρασκευή ότι η Adidas βρίσκεται ήδη σε συνομιλίες με τις αρχές στη νότια μεξικανική πολιτεία Οαχάκα για να παράσχει «αποζημίωση στους ανθρώπους που λογοκρίθηκαν» και ότι η κυβέρνησή της ετοιμάζει νομικές μεταρρυθμίσεις για να αποτρέψει την αντιγραφή μεξικανικών χειροτεχνημάτων.
Το σχέδιο που βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης είναι το «Oaxaca Slip-On», ένα σανδάλι που δημιούργησε ο Αμερικανός σχεδιαστής Willy Chavarría για την Adidas Originals. Τα σανδάλια διαθέτουν λεπτούς δερμάτινους ιμάντες πλεγμένους σε ένα στυλ που μοιάζει αναμφισβήτητα με τα παραδοσιακά μεξικανικά huaraches. Αντί για επίπεδες δερμάτινες σόλες, τα παπούτσια της Adidas διαθέτουν μια πιο ογκώδη, αθλητική σόλα.
Σύμφωνα με τις μεξικανικές αρχές, ο σχεδιασμός της Adidas περιέχει στοιχεία που αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των ιθαγενών κοινοτήτων Ζαποτέκ στην Οαχάκα, ιδίως στην πόλη Villa Hidalgo de Yalálag. Η χειροτεχνία αποτελεί κρίσιμη οικονομική σανίδα σωτηρίας στο Μεξικό, παρέχοντας εργασία σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους σε όλη τη χώρα. Ο κλάδος αυτός αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος πολιτειών όπως η Οαχάκα, το Χαλίσκο, το Μιτσοακάν και το Γκερέρο.
Για τη Viridiana Jarquín García, δημιουργό και πωλητή huaraches στην πρωτεύουσα της Oaxaca, τα παπούτσια της Adidas ήταν ένα «φτηνό αντίγραφο» του είδους της δουλειάς που οι Μεξικανοί καλλιτέχνες αφιερώνουν χρόνο και φροντίδα για να δημιουργήσουν.
“Η τέχνη χάνεται. Χάνουμε την παράδοσή μας”, δήλωσε μπροστά στο μικρό της περίπτερο με τα δερμάτινα παπούτσια.
Οι αρχές της Οαχάκα ζήτησαν να αποσυρθεί το «Oaxaca Slip-On» και απαίτησαν δημόσια συγγνώμη από την Adidas, με τους αξιωματούχους να περιγράφουν το σχέδιο ως «πολιτιστική οικειοποίηση» που μπορεί να παραβιάζει τη μεξικανική νομοθεσία.
Σε δημόσια επιστολή προς την ηγεσία της Adidas, ο κυβερνήτης της πολιτείας Oaxaca, Salomón Jara Cruz, επέκρινε το σχέδιο της εταιρείας, λέγοντας ότι η «δημιουργική έμπνευση» δεν αποτελεί έγκυρη δικαιολογία για τη χρήση πολιτιστικών εκφράσεων που «παρέχουν ταυτότητα στις κοινότητες».
«Ο πολιτισμός δεν πωλείται, είναι σεβαστός», πρόσθεσε.
Η Adidas απάντησε με επιστολή της το απόγευμα της Παρασκευής, λέγοντας ότι η εταιρεία «εκτιμά βαθιά τον πολιτιστικό πλούτο των ιθαγενών του Μεξικού και αναγνωρίζει τη σημασία» των επικρίσεων. Ζήτησε να κάτσει μαζί με τους τοπικούς αξιωματούχους και να συζητήσει πώς μπορεί να «αποκαταστήσει τη ζημιά» στους αυτόχθονες πληθυσμούς.
Η διαμάχη ακολουθεί τις πολυετείς προσπάθειες της κυβέρνησης του Μεξικού και των τεχνιτών να αντιδράσουν στις μεγάλες παγκόσμιες μάρκες ρούχων που, όπως λένε, αντιγράφουν παραδοσιακά σχέδια.
Το 2021, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ζήτησε από τους κατασκευαστές, συμπεριλαμβανομένων των Zara, Anthropologie και Patowl, να δώσουν δημόσια εξηγήσεις για τους λόγους για τους οποίους αντέγραψαν σχέδια ρούχων από τις κοινότητες των ιθαγενών της Οαχάκα για να τα πουλήσουν στα καταστήματά τους.
Τώρα, οι μεξικανικές αρχές λένε ότι προσπαθούν να επεξεργαστούν αυστηρότερους κανονισμούς σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τους καλλιτέχνες. Αλλά η Marina Núñez, υφυπουργός πολιτιστικής ανάπτυξης του Μεξικού, σημείωσε ότι θέλουν επίσης να θεσπίσουν κατευθυντήριες γραμμές για να μη στερήσουν από τους καλλιτέχνες «την ευκαιρία να συναλλάσσονται ή να συνεργάζονται με αρκετές από αυτές τις εταιρείες που έχουν πολύ μεγάλη εμπορική εμβέλεια».
Πηγή: AP News
