Η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη Συρία, την Κύπρο και τη Σομαλία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ισραηλινής στρατηγικής ανάλυσης, με τον Ισραηλινό αναλυτή Shay Gal να υποστηρίζει ότι η Ιερουσαλήμ επιδιώκει να ανακόψει την τουρκική στρατιωτική εδραίωση πριν αυτή καταστεί μη αναστρέψιμη.
Σύμφωνα με ανάλυση του Gal στο Israel Hayom, το βασικό ζήτημα για το Ισραήλ δεν είναι μόνο η σημερινή παρουσία της Τουρκίας σε συγκεκριμένες περιοχές, αλλά κυρίως οι στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να αναπτυχθούν κάτω από αυτήν και το στρατηγικό βάθος που θα μπορούσε να αποκτήσει η Άγκυρα.
Η λογική που αποδίδει στην ισραηλινή στρατηγική είναι ότι μια πιθανή απειλή είναι ευκολότερο να αντιμετωπιστεί πριν αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Όταν, αντίθετα, έχουν ήδη εγκατασταθεί στρατεύματα, αεροσκάφη, ραντάρ και συστήματα αεράμυνας, οποιαδήποτε επιχείρηση εναντίον τους γίνεται σαφώς πιο επικίνδυνη και αυξάνει την πιθανότητα ευρύτερης σύγκρουσης.
Η επίθεση στην βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ
Ο Shay Gal συνδέει αυτή τη λογική με την ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ της Συρίας, στις 18 Αυγούστου.
Όπως αναφέρει, πραγματοποιήθηκαν οκτώ πλήγματα στον διάδρομο προσγείωσης και σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις της βάσης, χωρίς να αναφερθούν απώλειες. Η βάση βρίσκεται στην επαρχία Ιντλίμπ, περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα.
Ο Ισραηλινός αναλυτής υποστηρίζει ότι η επιλογή του στόχου συνδέεται με την προσπάθεια αποτροπής μιας ενδεχόμενης τουρκικής στρατιωτικής ανάπτυξης στην περιοχή, πριν αυτή αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα.
Το Ισραήλ υποστήριξε ότι η Συρία βρισκόταν ένα βήμα πριν από την παραβίαση του συμφωνημένου καθεστώτος ασφαλείας, καθώς φέρεται να επέτρεπε την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή, παρά τις ισραηλινές προειδοποιήσεις. Η Άγκυρα, ωστόσο, αρνήθηκε ότι υπήρχε σχέδιο ανάπτυξης τουρκικών στρατευμάτων στη συγκεκριμένη βάση.
Το «κόστος» ενός τουρκικού στρατιωτικού αποτυπώματος
Κατά τον Gal, η κρίσιμη παράμετρος για το Ισραήλ είναι ο χρόνος.
Όσο δεν υπάρχουν τουρκικές δυνάμεις και στρατιωτικά μέσα σε μια εγκατάσταση, ένα ισραηλινό πλήγμα αφορά κυρίως υποδομές. Μετά την ανάπτυξη τουρκικού προσωπικού και εξοπλισμού, όμως, η κατάσταση αλλάζει δραστικά.
Ένα πλήγμα θα μπορούσε πλέον να προκαλέσει απώλειες Τούρκων στρατιωτικών, να οδηγήσει σε τουρκικά αντίποινα και να αυξήσει τον κίνδυνο εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αναλυτής θεωρεί, επομένως, ότι η παρουσία του πρώτου Τούρκου στρατιώτη δεν αποτελεί από μόνη της «κόκκινη γραμμή», αλλά μεταβάλλει σημαντικά το κόστος και τους κινδύνους μιας επόμενης ισραηλινής επιχείρησης.
Ο παράγοντας ΝΑΤΟ
Στην ανάλυση εξετάζεται και η ιδιότητα της Τουρκίας ως μέλους του ΝΑΤΟ.
Ο Gal υποστηρίζει ότι η συμμετοχή της Άγκυρας στη Συμμαχία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε τουρκική στρατιωτική δύναμη που βρίσκεται εκτός τουρκικού εδάφους καλύπτεται από τις προβλέψεις του Άρθρου 5.
Το Άρθρο 5 αφορά ένοπλη επίθεση εναντίον κράτους-μέλους υπό τις προϋποθέσεις της Συνθήκης, ενώ η αντίδραση της Συμμαχίας δεν ενεργοποιείται αυτόματα. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με συναίνεση και κάθε κράτος-μέλος καθορίζει τη μορφή της συνεισφοράς του.
Η αντίδραση της Ουάσιγκτον
Η ισραηλινή επιχείρηση προκάλεσε αντιδράσεις και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, χαρακτήρισε το πλήγμα «περιττή κλιμάκωση», υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν είχε προειδοποιηθεί.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης των μηχανισμών αποτροπής ατυχημάτων και της άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η προσέγγιση της Ουάσιγκτον φαίνεται να διαφοροποιείται από εκείνη που περιγράφει ο Shay Gal για την Ιερουσαλήμ. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διαχειριστούν τις τουρκικές ευαισθησίες και να περιορίσουν τον κίνδυνο μιας ευρύτερης σύγκρουσης, ενώ το Ισραήλ εμφανίζεται να δίνει προτεραιότητα στην αποτροπή οποιασδήποτε μεταβολής του στρατιωτικού status quo που θεωρεί απειλητική.
Από τη Συρία στην Κύπρο
Η ανάλυση δεν περιορίζεται στη Συρία.
Ο Gal εξετάζει τη διευρυνόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία και στα κατεχόμενα της Κύπρου, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της περιοχής για το Ισραήλ.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, τον Μάρτιο η Τουρκία ανέπτυξε έξι F-16 και συστήματα αεράμυνας στα κατεχόμενα, όπου διατηρεί ήδη σημαντική στρατιωτική παρουσία και στηρίζει το ψευδοκράτος.
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στις εξελίξεις, καθώς το νησί βρίσκεται στον ευρύτερο χώρο που συνδέει το Ισραήλ με την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Στο επίκεντρο και η Ανατολική Μεσόγειος
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην Ανατολική Μεσόγειο, με τον Ισραηλινό αναλυτή να αναδεικνύει τη σημασία της θαλάσσιας περιοχής γύρω από την Κρήτη και την Κύπρο.
Όπως υποστηρίζει, η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί για το Ισραήλ κρίσιμο διάδρομο προς την Ευρώπη, με σημαντικό ρόλο στην ενέργεια, τα υποθαλάσσια καλώδια και τη ναυσιπλοΐα.
Με βάση την ανάλυση του Shay Gal, η αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας δεν περιορίζεται πλέον σε μία συγκεκριμένη βάση στη Συρία. Αντίθετα, εντάσσεται σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για τη στρατιωτική παρουσία και την επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
