Η πίεση προς τη Χεζμπολάχ να αφοπλιστεί εντείνεται, με αιχμή του δόρατος τις Ηνωμένες Πολιτείες και με την υποστήριξη ορισμένων λιβανέζικων παρατάξεων.
Ο ισραηλινός πόλεμος κατά του Λιβάνου που σκότωσε μεγάλο μέρος της ανώτατης ηγεσίας της ομάδας πέρυσι – καθώς και εκατοντάδες αμάχους, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 200 παιδιά – άφησε την ομάδα να παραπαίει και επιδεινώθηκε από την πτώση ενός συμμάχου, του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη γειτονική Συρία.
Οι αντίπαλοι της Χεζμπολάχ εκμεταλλεύονται τώρα αυτές τις συνθήκες.
«Είναι σαφές ότι η Χεζμπολάχ πρέπει να αφοπλιστεί και είναι σαφές ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να δεχτεί τρομοκράτες που πυροβολούν εναντίον του στη χώρα του», δήλωσε ο αναπληρωτής ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Μόργκαν Ορτάγκους σε λιβανέζικο ραδιοτηλεοπτικό φορέα κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη χώρα στις 6 Απριλίου.
Σε άλλη συνέντευξη, όταν ρωτήθηκε αν η υπερβολική πίεση στη Χεζμπολάχ μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερικές διαμάχες, ο Ortagus είπε ότι η Χεζμπολάχ πρέπει να αντιμετωπιστεί σαν «καρκίνος» και να αφαιρεθεί.
Είπε επίσης ότι οι οικονομικές και τραπεζικές μεταρρυθμίσεις είναι ζωτικής σημασίας για να σταματήσει η οικονομία των μετρητών που επιτρέπει στη Χεζμπολάχ να λειτουργεί εκτός τραπεζικού δικτύου και μακριά από τις ρυθμίσεις των ΗΠΑ.
Η ομάδα βρίσκεται στην πιο επισφαλή θέση στην οποία έχει περιέλθει από την ίδρυσή της κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου του Λιβάνου.
Από τη μία πλευρά, είναι απίθανο να θελήσει να αφοπλιστεί χωρίς σημαντικά κίνητρα, ενώ από την άλλη, οι πιέσεις των ΗΠΑ και του εσωτερικού αυξάνονται και οι επιθέσεις συνεχίζονται στο Λίβανο από το Ισραήλ, το οποίο χρησιμοποιεί «στοιχεία της Χεζμπολάχ» ως δικαιολογία και πρέπει να συνεργαστεί ώστε να εισρεύσει ξένη χρηματοδότηση στο Λίβανο για την ανοικοδόμηση.
Η Χεζμπολάχ είναι ακόμα εκεί.
Μεγάλο μέρος της συζήτησης σχετικά με τα όπλα της Χεζμπολάχ, ωστόσο, δεν έχει λάβει υπόψη την ίδια την ομάδα ή τη στάση της.
Η Χεζμπολάχ δεν έχει ανακοινώσει επίσημα ότι θα αφοπλιστεί. Αλλά η ομάδα γνωρίζει ότι η ανοικοδόμηση πολλών σπιτιών των υποστηρικτών της εξαρτάται από την πρόσβαση της κυβέρνησης σε ξένη βοήθεια.
Η Χεζμπολάχ δεν θα δεχόταν «να παραδώσει τα όπλα της de facto από αρχή», δήλωσε στο Al Jazeera ο Karim Safieddine, Λιβανέζος πολιτικός συγγραφέας και διδακτορικός φοιτητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Αντίθετα, θα μπορούσαν να αφοπλιστούν «με αντάλλαγμα μεγάλα οφέλη».
Το πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερς μετέδωσε ότι ανώτερος αξιωματούχος της Χεζμπολάχ είχε δηλώσει ότι η ομάδα θα εξετάσει το ενδεχόμενο αφοπλισμού εάν το Ισραήλ αποσυρθεί από τα πέντε σημεία στο νότιο Λίβανο που συνεχίζει να κατέχει, αν και το γραφείο μέσων ενημέρωσης της ομάδας διέψευσε αργότερα το δημοσίευμα.
«Η Χεζμπολάχ συμφωνεί σε έναν εθνικό διάλογο για την ανάπτυξη μιας αμυντικής στρατηγικής, αλλά δεν θα συζητήσει τον αφοπλισμό», δήλωσε ο Κασέμ Κασίρ, ένας Λιβανέζος πολιτικός αναλυτής που πιστεύεται ότι βρίσκεται κοντά στην ομάδα. «Επί του παρόντος, είναι αδύνατο να συζητηθεί ο αφοπλισμός όσο συνεχίζεται η ισραηλινή κατοχή. Ωστόσο, αν το Ισραήλ αποχωρήσει, δεν ξέρω τι θα συμβεί».
Η Χεζμπολάχ δεν είναι η δύναμη που θεωρούνταν πριν από 18 μήνες. Ένα μεγάλο μέρος του οπλοστασίου της καταστράφηκε και η στρατιωτική της ηγεσία σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ισραήλ, ενώ η κύρια οδός παραλαβής όπλων της έκλεισε όταν ο αλ Άσαντ κατέφυγε στη Μόσχα τον Δεκέμβριο.
Ενώ η ομάδα εξακολουθεί να διατηρεί λαϊκή υποστήριξη σε μεγάλα τμήματα του νότου, ο λιβανέζικος στρατός ελέγχει πλέον σε μεγάλο βαθμό τον νότιο Λίβανο.
Παρά την αποδυναμωμένη περιφερειακή της στάση, πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να είναι ικανή να προκαλέσει οποιονδήποτε εγχώριο παράγοντα, συμπεριλαμβανομένου του στρατού.
«Η Χεζμπολάχ είναι αποδυναμωμένη αλλά εξακολουθεί να είναι ισχυρή σε λιβανέζικο επίπεδο», δήλωσε δυτικός διπλωμάτης που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Δεν μπορούν πλέον να φοβίσουν ή να απειλήσουν το Ισραήλ, αλλά εξακολουθούν να έχουν αρκετό οπλισμό για να αποτελούν απειλή στο εσωτερικό».
Υπάρχει φόβος σε ορισμένες πλευρές ότι, αν η Χεζμπολάχ στριμωχτεί στη γωνία, θα μπορούσε να ξεσπάσει και να παρασύρει τη χώρα σε εμφύλιες συγκρούσεις.
«Ναι, η πίεση είναι πολύ μεγάλη», δήλωσε ο Κασίρ.
«Αλλά αποκλείω έναν εμφύλιο πόλεμο».
Πίεση στη νέα κυβέρνηση
Πριν από τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Λιβάνου, η Χεζμπολάχ ήταν ο πιο ισχυρός στρατιωτικός και πολιτικός παράγοντας της χώρας.
Αντλούσε το μεγαλύτερο μέρος της υποστήριξής της από τη σιιτική μουσουλμανική κοινότητα του Λιβάνου, την πολιτική εκπροσώπηση της οποίας ήλεγχε μαζί με το σύμμαχό της Κίνημα Αμάλ, ενώ φέρεται να χρησιμοποιούσε κατά καιρούς βία εναντίον πολιτικών αντιπάλων.
Ενώ εξακολουθεί να έχει μεγάλη λαϊκή υποστήριξη σε ορισμένα μέρη της χώρας, η πολιτική και στρατιωτική ηγεμονία της Χεζμπολάχ φαίνεται να έχει τελειώσει.
«Αυτό συμβαίνει πάντα όταν υπάρχει μια αναταραχή, και η Χεζμπολάχ πέρασε μια αναταραχή», δήλωσε ο Hilal Khashan, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού.
Στο εσωτερικό της χώρας, φαίνεται να διαμορφώνεται μια συναίνεση μεταξύ των εξουσιαστών ότι το κράτος πρέπει να είναι ο μοναδικός κριτής των όπλων, όπως έχει εκφράσει επανειλημμένα ο πρόεδρος Τζόζεφ Αούν, σε ένα σαφές μήνυμα προς τη Χεζμπολάχ.
«Η απόφαση έχει ληφθεί και η εφαρμογή της θα γίνει μέσω του διαλόγου, χωρίς καμία προσφυγή στη βία», δήλωσε ο Αούν σε συνέντευξή του στο Al Jazeera.
Ο πρόεδρος φαίνεται να έχει την υποστήριξη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Όμως αυτή η μετρημένη προσέγγιση δεν εκτιμάται παγκοσμίως και η πίεση που ασκείται στον Αούν και στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλαμ από ορισμένες πλευρές, ιδίως από την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, για μια πιο επιθετική προσέγγιση, αυξάνεται.
«Αυτές οι δυνάμεις ουσιαστικά πιστεύουν ότι [η μετρημένη προσέγγιση] επιτρέπει στη Χεζμπολάχ να ανασυνταχθεί και δεν είναι αρκετά σκληρή», δήλωσε στο Al Jazeera η Natasha Hall, ανώτερη συνεργάτης του Προγράμματος Μέσης Ανατολής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.
Την άποψη αυτή συμμερίζονται επίσης ορισμένες ομάδες στο Λίβανο, συμπεριλαμβανομένων των Λιβανέζικων Δυνάμεων (LF), ενός δεξιού χριστιανικού κόμματος που έχει τέσσερις υπουργούς στην κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Salam. Οι δύο κορυφαίοι ηγέτες του LF, ο Samir Geagea και ο Georges Adwan, έχουν και οι δύο υιοθετήσει μια αισιόδοξη στάση.
Ο Geagea επέκρινε την έννοια του εθνικού διαλόγου για τα όπλα της Χεζμπολάχ και δήλωσε ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί μια σκληρή προθεσμία έξι μηνών.
Ο Adwan, ο δεύτερος στην ιεραρχία του LF, επιτέθηκε σε έναν από τους υπουργικούς συμμάχους του Salam επειδή είπε ότι η Χεζμπολάχ δεν μπορεί να αφοπλιστεί με τη βία και ότι ο αφοπλισμός θα πρέπει να ενθαρρυνθεί μέσω της ανοικοδόμησης. Ο Adwan ανέφερε επίσης το ενδεχόμενο απομάκρυνσης των υπουργών του LF από την κυβέρνηση του Salam.
Αυτή η εσωτερική πίεση από το LF, ωστόσο, μπορεί να μην έχει τη δύναμη ή την επιρροή για να ωθήσει τη Χεζμπολάχ ή την κυβέρνηση να δράσει.
«Οι Λιβανέζικες Δυνάμεις δεν μπορούν να κάνουν πολλά, παρά μόνο να βασιστούν σε αυτό πολιτικά», δήλωσε ο Safieddine.
Η Ουάσινγκτον έχει τη δύναμη
Καθώς ο εσωτερικός αγώνας εξελίσσεται, εμπειρογνώμονες και αναλυτές δήλωσαν ότι το ζήτημα των όπλων της Χεζμπολάχ αποφασίζεται σε άλλα στάδια: στην Ουάσινγκτον και στις συνομιλίες της κυβέρνησης Τραμπ με το Ιράν, έναν μακροχρόνιο υποστηρικτή της Χεζμπολάχ.
Το Ιράν και οι ΗΠΑ διεξήγαγαν συνομιλίες με τη μεσολάβηση του Ομάν στο Μοσχάτο το Σάββατο και έχουν προγραμματίσει έναν ακόμη γύρο στη Ρώμη το ερχόμενο Σαββατοκύριακο.
Ενώ οι συνομιλίες υποτίθεται ότι θα επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι εμπειρογνώμονες πιστεύουν ότι οι ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν στον «άξονα της αντίστασης» θα είναι πιθανότατα επίσης στην ημερήσια διάταξη.
«Το Ιράν καταλαβαίνει ότι αν θέλει να συνεχίσει το πυρηνικό πρόγραμμα και αν θέλει να συνεχίσει να καλεί τον λεγόμενο άξονα αντίστασης στον Λίβανο, την Υεμένη και το Ιράκ, το κόστος θα είναι πολύ υψηλό», δήλωσε ο Khashan.
«Η Χεζμπολάχ καταλαβαίνει ότι πρέπει να αφοπλιστεί και αυτό θα συμβεί όχι λόγω της τοπικής πίεσης στο Λίβανο, αλλά λόγω της πολιτικής βούλησης των ΗΠΑ και των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ισραήλ», συνέχισε.
Η πιθανότητα αφοπλισμού της Χεζμπολάχ φαίνεται πιο κοντά από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην 40ετή και πλέον ιστορία της ομάδας. Αλλά ορισμένοι αναλυτές προειδοποίησαν ότι η προσέγγιση της Ουάσινγκτον θα πρέπει να λάβει υπόψη της την ευαισθησία της σημερινής ηγεσίας του Λιβάνου και τις προσπάθειές της να συνδεθεί με την παραδοσιακή βάση υποστήριξης της Χεζμπολάχ.
«Πρέπει να βρείτε έναν τρόπο να δημιουργήσετε μια νέα αίσθηση κοινωνικού ανήκειν στη σιιτική κοινότητα και να κάνετε τους ανθρώπους να αισθανθούν ότι το κράτος μπορεί να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά τους», δήλωσε ο Safieddine, προσθέτοντας ότι το διαθρησκευτικό κοινωνικό ανήκειν θα μπορούσε να αντικαταστήσει την πίστη στη Χεζμπολάχ.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να το κάνουν αυτό», είπε.
Για την Ουάσινγκτον, ωστόσο, αυτά φαίνεται να είναι ασήμαντες λεπτομέρειες σε ευρύτερες προσπάθειες αναδιαμόρφωσης της περιοχής. Η κυβέρνηση Τραμπ, και η κυβέρνηση Μπάιντεν πριν από αυτήν, αγνόησαν σταθερά τους τοπικούς παράγοντες σε αυτές τις προσπάθειες.
«Η Ουάσινγκτον πιστεύει ότι μπορεί να αποσυνδέσει αυτές τις διάφορες συγκρούσεις και να δώσει ελάχιστη προσοχή στη διακυβέρνηση σε αυτές τις χώρες και στη συνέχεια να οδηγήσει με κάποιο τρόπο σε κάποιου είδους βιώσιμη ειρήνη», δήλωσε ο Χολ.
«Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, [είδαμε] ότι δεν μπορούμε απλώς να παρακάμψουμε το παλαιστινιακό ζήτημα, το ζήτημα της διακυβέρνησης και της διαφθοράς του Λιβάνου, την Υεμένη, τη Συρία και ούτω καθεξής. Φαίνεται όμως ότι εξακολουθεί να υπάρχει μια προσπάθεια να το κάνουμε».
Πηγή: Al Jazeera
