Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να επεκτείνει τη δράση της κατά του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, δίνοντας εντολή στη ναυτική της αποστολή στον Ινδικό Ωκεανό να σταματά και να ελέγχει πετρελαιοφόρα. Τα κράτη-μέλη της ΕΕ εξουσιοδότησαν την Επιχείρηση Atalanta, την επιχείρηση που δημιουργήθηκε το 2008 για την καταπολέμηση της πειρατείας— να πραγματοποιεί επιβιβάσεις επαλήθευσης σημαίας σε πλοία για τα οποία υπάρχουν υποψίες ότι μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο παρακάμπτοντας τις δυτικές κυρώσεις.
Η επέκταση της ναυτικής πίεσης από τις Βρυξέλλες
Η απόφαση ανακοινώθηκε από την επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, παράλληλα με την είδηση ότι η αντίστοιχη μεσογειακή αποστολή, η Επιχείρηση Irini, επιβιβάστηκε στο υπό κυρώσεις δεξαμενόπλοιο MV South Star λόγω υποψιών για ψευδή σημαία.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά η Κάλας, κάθε παράνομο ταξίδι ενισχύει τη ρωσική πολεμική μηχανή, με την Ευρώπη να συνδυάζει πλέον τις οικονομικές κυρώσεις με ενεργό δράση στη θάλασσα. Με αυτόν τον τρόπο, η γεωγραφική εμβέλεια της ΕΕ διευρύνεται σημαντικά, καθώς η Atalanta επιχειρεί σε μια ευρύτατη περιοχή που περιλαμβάνει τη λεκάνη της Σομαλίας, τον Κόλπο του Άντεν, την Ερυθρά Θάλασσα και τα ύδατα γύρω από το Ομάν, παραμένοντας παράλληλα ξεχωριστή από την επιχείρηση ASPIDES κατά των Χούθι.
Το νομικό πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Η κίνηση αυτή στοχεύει έναν ζωτικό διάδρομο διαμετακόμισης για τα ρωσικά δεξαμενόπλοια με προορισμό την Ασία, σε μια περίοδο που οι τιμές του πετρελαίου επηρεάζονται άμεσα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Παρότι τα πολεμικά πλοία δεν έχουν γενική δικαιοδοσία να σταματούν οποιοδήποτε πλοίο απλώς επειδή έχει υποστεί κυρώσεις, το Άρθρο 110 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας επιτρέπει ελέγχους όταν υπάρχει εύλογη υποψία για ανιθαγενγένεια ή χρήση ψευδούς σημαίας, μια συνηθισμένη τακτική στα πλοία του ρωσικού σκιώδους στόλου.
Η τακτική αυτή έχει ήδη φέρει αποτελέσματα στο παρελθόν, καθώς οι έλεγχοι της Irini οδήγησαν στην εκκαθάριση δεκάδων πλοίων από το ναυτιλιακό μητρώο του Καμερούν λόγω δόλιων εγγράφων. Ωστόσο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει καταδικάσει παρόμοιες ενέργειες χαρακτηρίζοντάς τες «πειρατεία», γεγονός που προμηνύει νέα όξυνση στις σχέσεις Μόσχας και Βρυξελλών σχετικά με τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών.
