Κλιμακώνεται η ένταση στις ελληνολιβυκές σχέσεις, καθώς η μη αναγνωρισμένη «κυβέρνηση» της Ανατολικής Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη και στηριζόμενη από τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, απείλησε με έναρξη δικών της ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης. Η απειλή διατυπώθηκε ως αντίδραση στον διαγωνισμό που προκήρυξε η Ελλάδα για την αδειοδότηση δύο οικοπέδων στην ίδια περιοχή. Η κίνηση αυτή ήρθε λίγες ημέρες μετά τη δημόσια καταγγελία της Βεγγάζης περί παραβίασης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Λιβύης από την ελληνική πλευρά.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η στάση του παράλληλου λιβυκού σχηματισμού, υπό τον πρωθυπουργό Οσάμα Χαμάντ, εμφανίζεται όλο και πιο προκλητική, εγείροντας ανησυχία στην Αθήνα και ενισχύοντας την ανάγκη για άμεσο διάλογο. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική κυβέρνηση σχεδιάζει επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών σε Τρίπολη και Βεγγάζη, πιθανότατα στις αρχές Ιουλίου, με στόχο την αποσαφήνιση προθέσεων και την επανεκκίνηση των συνομιλιών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διοίκηση της Βεγγάζης, παρά τη στήριξή της από τη λιβυκή Βουλή, δεν τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης. Η πολιτική κρίση παραμένει άλυτη, με δύο ανταγωνιστικές κυβερνήσεις – μία στην Τρίπολη υπό τον Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά και μία στην Ανατολική Λιβύη υπό τον Χαμάντ. Μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών με την Ελλάδα θα μπορούσε να προσφέρει πρόσκαιρη νομική σταθερότητα, έως ότου προκύψει μία εκλεγμένη και διεθνώς νομιμοποιημένη κυβέρνηση στη Λιβύη.
Η «κυβέρνηση» της Βεγγάζης υποστηρίζει ότι τα ελληνικά οικόπεδα παραβιάζουν τη λιβυκή ΑΟΖ στο τμήμα που τελεί υπό τον έλεγχό της. Εκμεταλλευόμενη την προκήρυξη του διαγωνισμού, ευθυγραμμίστηκε με την πολιτική της κυβέρνησης της Τρίπολης, εκφράζοντας επίσημα την αντίθεσή της στην Ελλάδα. Την Κυριακή, ο Έλληνας γενικός πρόξενος στη Βεγγάζη, Αγ. Καλογνωμής, εκλήθη στο λεγόμενο «Υπουργείο Εξωτερικών» όπου του επιδόθηκε επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας για την υπόθεση.
Η στάση αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς το 2019 η Αθήνα είχε αναπτύξει σχέσεις συνεργασίας με τους ηγέτες της Ανατολικής Λιβύης, όπως τον Χαφτάρ και τον πρόεδρο της λιβυκής Βουλής, Ακίλα Σάλεχ, οι οποίοι τότε είχαν καταδικάσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο Οσάμα Χαμάντ επανήλθε στο θέμα, ευχαριστώντας μεν την Ελλάδα για τη βοήθειά της μετά την καταστροφή στη Ντέρνα, αλλά καταδικάζοντας τη δημοσίευση, στις 12 Ιουνίου στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε., του διαγωνισμού για τα δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Υποστήριξε ότι τμήμα των περιοχών εμπίπτει στη λιβυκή ΑΟΖ και προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει διάλογος, η Ανατολική Λιβύη θα προχωρήσει στη χορήγηση δικών της αδειών για έρευνες στις ίδιες περιοχές σε εξειδικευμένες εταιρείες υδρογονανθράκων.
Παρότι η «κυβέρνηση» της Βεγγάζης δεν έχει την αρμοδιότητα να προκηρύσσει διεθνείς διαγωνισμούς, η χαώδης κατάσταση που επικρατεί στη Λιβύη δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να υπάρξουν πρόθυμοι παίκτες που θα επιδιώξουν την εμπράγματη αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Εξάλλου, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Λιβύης φέρεται να διατηρεί επαφές και με τη Βεγγάζη, ενισχύοντας το σενάριο συντονισμένης ενέργειας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, είναι πιθανή η ενεργοποίηση του τρίτου Μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης που έχει υπογράψει η κυβέρνηση Ντμπεϊμπά και αφορά έρευνες της τουρκικής κρατικής εταιρείας TPAO σε θαλάσσιες περιοχές της Λιβύης.
Παράλληλα, ο Οσάμα Χαμάντ ανακοίνωσε πως με την απόφαση 122/2025 του Υπουργικού Συμβουλίου έχει συγκροτηθεί επιτροπή για την αναθεώρηση της λιβυκής ΑΟΖ, με επίκληση των αρχών του διεθνούς δικαίου και της καλής γειτονίας. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην Αίγυπτο, υπονοώντας την ανάγκη συντονισμού, παρά τις εντάσεις του παρελθόντος. Υπενθυμίζεται ότι πριν από έναν χρόνο, η κυβέρνηση της Τρίπολης είχε έρθει σε αντιπαράθεση με το Κάιρο, αμφισβητώντας τη μονομερή αιγυπτιακή χάραξη θαλάσσιων ζωνών στις ακτές που συνορεύουν με τη Λιβύη – μια οριοθέτηση που αντέβαινε στη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Στο φόντο της διαμάχης, η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται να καταθέσει στη Βουλή σχέδιο ψηφίσματος για την επίσημη καταδίκη του τουρκολιβυκού μνημονίου ως παράνομου, ενισχύοντας θεσμικά τη θέση της Ελλάδας στη διεθνή σκηνή.
Το μεταναστευτικό ζήτημα προστίθεται επίσης στην ατζέντα του διαλόγου, καθώς οι διακινητές στρέφουν πλέον τις ροές προς την Κρήτη, υπό την πίεση αυστηρότερων ελέγχων σε άλλους θαλάσσιους διαύλους, προκαλώντας αυξανόμενη επιβάρυνση στο νησί και τις ελληνικές αρχές.
Πηγή: VoiceNews.gr
