Η Φινλανδία είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα όπου η αστεγία δεν αυξήθηκε- μειώθηκε. Όχι από τύχη. Από επιλογή. Για χρόνια,η λογική ήταν ίδια παντού: ο άστεγος πρέπει πρώτα να «σταθεί στα πόδια του» και μετά να του δοθεί στέγη. Να βρει δουλειά. Να απεξαρτηθεί.
Να αποδείξει ότι μπορεί να κρατήσει ένα σπίτι. Η Φινλανδία έκανε το αντίθετο. Έδωσε πρώτα το σπίτι. Όχι κρεβάτι σε κοιτώνα. Όχι προσωρινή λύση. Κανονικό διαμέρισμα. Με συμβόλαιο. Με πόρτα που κλείνει. Με ένα κλειδί που ανήκει σε αυτόν που το κρατά. Η λογική ήταν απλή,αλλά σκληρή:
κανείς δεν φτιάχνει τη ζωή του αν κοιμάται κάθε βράδυ αλλού. Το πρόγραμμα δεν βασίστηκε στη φιλανθρωπία. Το κράτος και οι δήμοι αγόρασαν διαμερίσματα, ανακαίνισαν παλιά κτίρια, μετέτρεψαν ξενώνες σε κανονική κατοικία. Ο άνθρωπος που μπαίνει μέσα δεν «φιλοξενείται».
Είναι ενοικιαστής. Πληρώνει ένα μικρό ενοίκιο -συχνά με επιδότηση. Έχει ευθύνη. Έχει χώρο. Έχει όρια. Και γύρω από αυτόν υπάρχει υποστήριξη. Κοινωνικοί λειτουργοί, σύμβουλοι,υπηρεσίες υγείας. Όχι για να τον ελέγχουν – αλλά για να τον κρατήσουν όρθιο μέχρι να σταθεί μόνος του.
Η λεπτομέρεια που αλλάζει τα πάντα είναι αυτή: η βοήθεια δεν είναι προϋπόθεση για το σπίτι. Έρχεται μετά. Το αποτέλεσμα δεν ήταν θεαματικό σε μια νύχτα. Ήταν αργό,αλλά σταθερό. Οι άνθρωποι που ζούσαν χρόνια στον δρόμο άρχισαν να μένουν μέσα. Οι εξώσεις μειώθηκαν.
Η χρόνια αστεγία – αυτή που δεν φεύγει – άρχισε να υποχωρεί. Και κάτι ακόμα: το κόστος. Ένας άνθρωπος στον δρόμο κοστίζει ακριβά – νοσοκομεία,αστυνομία, επείγουσες παρεμβάσεις. Υπολογίζεται ότι για κάθε άστεγο που στεγάζεται, το κράτος εξοικονομεί περίπου 15.000€ ετησίως.
Η Φινλανδία διαπίστωσε ότι το να δώσει σπίτι είναι, τελικά, φθηνότερο. Όχι γιατί «λύνει» τα πάντα. Αλλά γιατί σταματά την κατάρρευση. Η Housing First δεν υπόσχεται ότι όλοι θα αλλάξουν. Ούτε ότι όλα θα πάνε καλά. Υπόσχεται κάτι πιο περιορισμένο – και γι’ αυτό πιο αληθινό:
ότι χωρίς σταθερό χώρο, τίποτα δεν ξεκινά. Και αυτό είναι που άλλαξε η Φινλανδία. Όχι τους ανθρώπους. Τη σειρά των πραγμάτων.
Φώτο:Το συγκρότημα Silta, έξω από το Ελσίνκι, χωρίζεται σε μονάδες για άστεγους,άτομα με προβλήματα κατάχρησης ουσιών ή ψυχικές ασθένειες και ηλικιωμένους. Εικόνα από Lilly Dietz. Φινλανδία, 2024.
Πηγή: VoiceNews.gr
