Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να αλλάξει ριζικά τους κανόνες της διεύρυνσης, προκειμένου να παρακάμψει το βέτο της Ουγγαρίας στην ένταξη της Ουκρανίας. Σύμφωνα με την πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, το άνοιγμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων θα αποφασίζεται με ειδική πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία.
Η αλλαγή αυτή έχει ιστορική σημασία, καθώς τερματίζει την πρακτική όπου κάθε κράτος-μέλος μπορούσε να «παγώσει» μόνο του μια ενταξιακή διαδικασία. Με άλλα λόγια, το εργαλείο του βέτο, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν θεμελιώδες δικαίωμα για όλα τα μέλη, καταργείται στην πράξη για το πρώτο και κρίσιμο στάδιο των διαπραγματεύσεων.
Η Ουγγαρία έχει εμποδίσει για πάνω από έναν χρόνο την Ουκρανία να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις, επικαλούμενη ζητήματα όπως η κατάσταση της ουγγρικής μειονότητας, η ενεργειακή ασφάλεια και η συνέχιση του πολέμου. Ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν στήριξε την άρνησή του με εθνική διαβούλευση, προβάλλοντας το βέτο ως «λαϊκή εντολή».
Όμως, η επιμονή της Βουδαπέστης έχει προκαλέσει έντονη αγανάκτηση στις Βρυξέλλες. Η πρόταση Κόστα στοχεύει να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία και να ανοίξει τον δρόμο όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για τη Μολδαβία, της οποίας το αίτημα ένταξης έχει ουσιαστικά συνδεθεί με εκείνο του Κιέβου.
Πίσω από την κίνηση αυτή, όμως, κρύβεται ένα εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα: η κατάργηση του βέτο δημιουργεί ένα προηγούμενο που μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιο για την Ελλάδα. Η δυνατότητα άσκησης βέτο αποτέλεσε διαχρονικά ασπίδα για την Αθήνα, επιτρέποντας να υπερασπίζεται τα εθνικά της συμφέροντα σε ζητήματα που συνδέονται με τη διεύρυνση – όπως οι σχέσεις με την Τουρκία, η ένταξη χωρών των Δυτικών Βαλκανίων ή πιθανές μελλοντικές διεκδικήσεις.
Η κατάργηση της ομοφωνίας στο πρώτο στάδιο σημαίνει ότι η Ελλάδα χάνει ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά της όπλα. Ακόμη κι αν διατηρείται η απαίτηση ομοφωνίας για το κλείσιμο των κεφαλαίων, η ουσία είναι ότι η Αθήνα δεν θα μπορεί πλέον να επηρεάζει το αν μια χώρα ξεκινά ή όχι την πορεία ένταξης. Αυτό ισοδυναμεί με σημαντική απώλεια κυριαρχίας μέσα στην Ένωση.
Η πρόταση Κόστα αναμένεται να συζητηθεί στην άτυπη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην Κοπεγχάγη. Για να εφαρμοστεί, θα χρειαστεί ομόφωνη συμφωνία, κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι θα επιτευχθεί. Ωστόσο, κανένας ηγέτης μέχρι τώρα δεν έχει εκφράσει πλήρη αντίθεση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίστηκε διατεθειμένη να «εξετάσει» τη μετάβαση στην ειδική πλειοψηφία, χωρίς όμως να στηρίξει ανοιχτά την πρόταση. Παρά τις επιφυλάξεις, η γενική κατεύθυνση δείχνει ότι η ΕΕ θέλει να περιορίσει το εργαλείο του βέτο.
Για την Ουκρανία και τη Μολδαβία η πρόταση συνιστά διπλωματική νίκη. Για την Ελλάδα, όμως, συνιστά μια ανησυχητική εξέλιξη: το δικαίωμα του βέτο, που της επέτρεπε να διαφυλάττει τα συμφέροντά της, υπονομεύεται. Αν και η αλλαγή στοχεύει να ξεπεράσει το εμπόδιο της Ουγγαρίας, ανοίγει έναν δρόμο που μπορεί αύριο να στραφεί κατά της Αθήνας, σε θέματα υψίστης εθνικής σημασίας.
Η ΕΕ δείχνει διατεθειμένη να βάλει την ταχύτητα πάνω από τη συναίνεση. Όμως, για χώρες όπως η Ελλάδα, που βρίσκονται σε ένα γεωπολιτικά ασταθές περιβάλλον, η απώλεια του βέτο δεν είναι τεχνικό ζήτημα διαδικασίας. Είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Πηγή: VoiceNews.gr
