Ο ρόλος των διευθυντών και διευθυντριών σχολικών μονάδων στη χώρα μας είναι κομβικός, καθώς καλούνται να κρατήσουν όρθιο το σχολείο σε συνθήκες διαρκών ελλείψεων και αυξανόμενων απαιτήσεων. Ωστόσο, η πίεση που ασκείται πάνω τους τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε ένα φαινόμενο που δεν μπορεί να αγνοηθεί: κύμα παραιτήσεων και αυξημένα περιστατικά επαγγελματικής εξουθένωσης (burn-out).
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, παρατηρείται «κύμα παραιτήσεων από τους διευθυντές των σχολείων», ενώ τα στοιχεία από το ΑΠΥΣΠΕ Αττικής δείχνουν ότι μόνο στην περιοχή αυτή καταγράφηκαν 202 παραιτήσεις στελεχών εκπαίδευσης και 282 άδειες άνευ αποδοχών. Παρότι οι λόγοι ποικίλλουν, σημαντικό μέρος σχετίζεται με τον ασφυκτικό φόρτο εργασίας, την ανεπαρκή θεσμική στήριξη και το διαρκές αίσθημα πίεσης. Παράλληλα, καταγγελίες από εκπαιδευτικούς κάνουν λόγο για αυξανόμενα περιστατικά burn-out, επιβεβαιώνοντας ότι η επαγγελματική κόπωση στον χώρο της εκπαίδευσης δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο αλλά γενικευμένη πραγματικότητα.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη συνολική δυσλειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος. Η υπολειτουργία των Ολοήμερων Σχολείων, με σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό και πόρους, αναγκάζει τους διευθυντές να λειτουργούν ως διαχειριστές μιας κρίσης που διαρκώς αναπαράγεται. Αντί ο θεσμός να αποτελεί στήριγμα για μαθητές και οικογένειες, αποδυναμώνεται καθημερινά, μεταφέροντας το βάρος στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και ιδιαίτερα στους επικεφαλής των σχολικών μονάδων.
Την ίδια στιγμή, η πίεση από το Υπουργείο Παιδείας εντείνει το άγχος των στελεχών. Πρόσφατη οδηγία ζήτησε από τους διευθυντές να υπογράψουν υπεύθυνες δηλώσεις επιβεβαιώνοντας την ορθότητα των δηλωμένων κενών. Σε τηλεδιάσκεψη, ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΙΘΑ χαρακτήρισε τις αρχικές καταγραφές μη ρεαλιστικές, ζητώντας διορθώσεις και συγχωνεύσεις τμημάτων. Το μήνυμα ήταν σαφές: οι διευθυντές δεν πρέπει μόνο να διοικούν το σχολείο τους, αλλά και να «απολογούνται» για τις ελλείψεις του συστήματος.
Δεν λείπουν και τα περιστατικά πειθαρχικών διαδικασιών, με διευθυντές να απομακρύνονται από τις θέσεις τους λόγω πλημμελούς εκτέλεσης καθηκόντων ή κακής διαχείρισης περιστατικών, γεγονός που λειτουργεί αποτρεπτικά για όσους σκέφτονται να αναλάβουν διευθυντική θέση. Η διοίκηση σχολείου δεν είναι απλώς μια παιδαγωγική ευθύνη, αλλά ένας διοικητικός λαβύρινθος γεμάτος παγίδες.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και σε σχετική έρευνα του 2021 με δείγμα 219 διευθυντών στην Κεντρική Μακεδονία. Παρότι οι περισσότεροι δηλώνουν ότι αντλούν ικανοποίηση από τον ρόλο τους και ταυτίζονται με το πρότυπο του μετασχηματιστικού ηγέτη, ταυτόχρονα αναγνωρίζουν ότι η θέση τους συνοδεύεται από πολύ υψηλό επίπεδο άγχους. Οι βασικές πηγές πίεσης που εντοπίζονται είναι η διαχείριση κρίσεων, οι αξιολογήσεις, η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και οι αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά τη γενική εικόνα, πριν το 2021, σε ορισμένες περιοχές οι παραιτήσεις είναι ελάχιστες. Ενδεικτικά, από το 2015 έως το 2021 μόνο ένας διευθυντής παραιτήθηκε στη Χαλκιδική και άλλος ένας στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Αυτό δείχνει ότι οι τοπικές συνθήκες, η κουλτούρα συνεργασίας και η προσωπική αντοχή παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση ή μη της θέσης.
Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι αν η Πολιτεία αναγνωρίζει πραγματικά το βάρος που σηκώνουν οι διευθυντές και διευθύντριες των σχολείων. Οι αριθμοί των παραιτήσεων, οι άδειες άνευ αποδοχών, η κόπωση που περιγράφεται, δεν είναι απλώς στατιστικές. Είναι η αντανάκλαση μιας εκπαιδευτικής πραγματικότητας που λειτουργεί στα όρια της αντοχής των ανθρώπων που τη στηρίζουν.
Χωρίς ουσιαστική στήριξη, μόνιμο προσωπικό, σταθερό προγραμματισμό και θεσμική εμπιστοσύνη προς τα στελέχη, η δημόσια εκπαίδευση κινδυνεύει να μείνει ακέφαλη εκεί ακριβώς που χρειάζεται ηγεσία: μέσα στα σχολεία. Οι διευθυντές δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν μόνο ως «πυροσβέστες» κρίσεων. Χρειάζονται αναγνώριση, ενίσχυση και ένα πλαίσιο που θα τους επιτρέπει να είναι πραγματικοί παιδαγωγικοί ηγέτες και όχι διαχειριστές της έλλειψης.
Σοϊλεμέζογλου Γιώργος ΠΕ70
Πηγή: VoiceNews.gr
