Σε μια κίνηση-σταθμό για την ευρωπαϊκή ιστορία προχώρησε η κυβέρνηση της Ουγγαρίας, δίνοντας στη δημοσιότητα δεκάδες χιλιάδες φακέλους των μυστικών υπηρεσιών της κομμουνιστικής περιόδου. Μέσω μιας ανοιχτής online βάσης δεδομένων, οι πολίτες έχουν πλέον ελεύθερη πρόσβαση στο τεράστιο δίκτυο χαφιέδων και πρακτόρων που χρησιμοποίησε το καθεστώς για δεκαετίες, προκειμένου να παρακολουθεί και να φακελώνει την κοινωνία.
Η δημοσιοποίηση των αρχείων πραγματοποιείται 36 χρόνια μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού και υλοποιεί την κεντρική δέσμευση του πρωθυπουργού Πίτερ Μαγιάρ. Η έναρξη έγινε συμβολικά στις 4 Νοεμβρίου 2026, ακριβώς 70 χρόνια από την ημέρα που τα σοβιετικά τανκς εισέβαλαν στη Βουδαπέστη για να καταπνίξουν την ουγγρική εξέγερση του 1956. Όπως δήλωσε ο Ούγγρος πρωθυπουργός, περίπου 60.000 ονόματα είναι πλέον δημόσια, ενώ το επόμενο πακέτο αρχείων αναμένεται τον Φεβρουάριο του 2027.
Σοκ για χιλιάδες οικογένειες, διαμερίσματα-γιάφκες και η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη
Ο Πίτερ Μαγιάρ απηύθυνε έκκληση για αξιοπρέπεια και ειλικρινή διάλογο, αναγνωρίζοντας ότι πολλοί πολίτες θα έρθουν αντιμέτωποι με επώδυνες αποκαλύψεις για αποθανόντα μέλη των οικογενειών τους. Από το 1956 έως το 1989 υπολογίζεται ότι καταγράφηκαν 55.000 μυστικοί πληροφοριοδότες, οι οποίοι στρατολογούνταν με εκβιασμούς ή αμοιβές, καταδίδοντας φίλους, γείτονες και συγγενείς. Οι αναφορές τους, που συχνά οδηγούσαν σε συλλήψεις, συντάσσονταν σε μυστικά διαμερίσματα-γιάφκες στο κέντρο της Βουδαπέστης.
Η Ουγγαρία καθυστέρησε επί δεκαετίες να ανοίξει τα υπόγεια αρχεία της λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης των προηγούμενων κυβερνήσεων. Ωστόσο, η σημερινή πρωτοβουλία ξεπερνά ακόμη και τα μοντέλα της Γερμανίας (Stasi), της Πολωνίας και της Τσεχίας, προσφέροντας πλήρη και ανεμπόδιστη online αναζήτηση στους πολίτες. Εξαίρεση αποτελούν μόνο τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα (ιατρικά στοιχεία, σεξουαλικός προσανατολισμός), τα οποία παραμένουν προστατευμένα βάσει νομοθεσίας.
