Σε πρωτοφανή επίπεδα έχουν φτάσει οι ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως, καθώς σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 1990 και μετά, επηρεάζοντας πλέον το ασύλληπτο νούμερο των 1,2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Η συγκλονιστική αυτή διαπίστωση προέρχεται από την πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια έρευνα που έχει δημοσιευθεί ποτέ στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet», η οποία πραγματοποιήθηκε από το Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ. Η ανάλυση κάλυψε την περίοδο 1990-2023 σε 204 χώρες και έδειξε τρομακτική άνοδο των ποσοστών και στην Ελλάδα.
Στο κόκκινο οι έφηβοι, οι γυναίκες και οι πλούσιες χώρες
Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι τη μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση αντιμετωπίζουν οι έφηβοι ηλικίας 15-19 ετών καθώς και οι γυναίκες όλων των ηλικιών. Αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε περιοχές υψηλού εισοδήματος όπως η Δυτική Ευρώπη (κυρίως η Ολλανδία και η Πορτογαλία) και η Αυστραλία, ενώ ραγδαία άνοδος καταγράφεται πλέον στη Δυτική Υποσαχάρια Αφρική και τη Νότια Ασία.
Έκρηξη σε κατάθλιψη και άγχος μετά την πανδημία
Από τις δώδεκα ψυχικές παθήσεις που αξιολογήθηκαν, οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούν τους απόλυτους κυρίαρχους της κρίσης. Από το 2019, η μείζων κατάθλιψη εκτοξεύτηκε κατά 24%, ενώ το άγχος σημείωσε αλματώδη αύξηση που ξεπερνά το 47%, με τις δύο διαταραχές να κορυφώνονται αμέσως μετά την πανδημία του COVID-19.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι μορφές των παθήσεων διαφέρουν ανά ηλικία:
- Στην πρώιμη παιδική ηλικία κυριαρχούν ο αυτισμός, η ΔΕΠΥ και οι διαταραχές συμπεριφοράς.
- Στην εφηβεία το σκηνικό αλλάζει δραματικά, με το άγχος και την κατάθλιψη να παίρνουν τα ηνία.
Η νούμερο ένα αιτία αναπηρίας στον πλανήτη
Η κατακόρυφη αυτή άνοδος έχει μετατρέψει τις ψυχικές διαταραχές στην κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως, αφήνοντας πίσω τους τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον καρκίνο και τις μυοσκελετικές παθήσεις. Μόνο το 2023, χάθηκαν 171 εκατομμύρια χρόνια υγιούς ζωής (δείκτης DALYs) λόγω αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου από ψυχικές νόσους. Το πιο τραγικό στοιχείο είναι ότι μόλις το 9% των ασθενών με κατάθλιψη λαμβάνει μια στοιχειωδώς επαρκή θεραπεία, αποκαλύπτοντας ένα τεράστιο παγκόσμιο κενό στις δομές υγείας.
Μαύρη πρωτιά για την Ελλάδα: Πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο
Τα δεδομένα για τη χώρα μας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Όπως δήλωσε η καθηγήτρια Αλίζε Φεράρι στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι ψυχικές διαταραχές αποτέλεσαν την πέμπτη σημαντικότερη αιτία επιβάρυνσης της υγείας στην Ελλάδα για το 2023.
Η πραγματικότητα με αριθμούς:
- Οι αναλογίες σοκάρουν, καθώς από 14.156 άτομα ανά 100.000 κατοίκους το 1990, φτάσαμε στα 19.551 άτομα το 2023.
- Τα χαμένα χρόνια ζωής λόγω αναπηρίας ή θανάτου (DALYs) στην Ελλάδα άγγιξαν τις 325.000, σημειώνοντας τρομακτική αύξηση 135,5% σε σχέση με το 1990.
- Ο δείκτης επιβάρυνσης στην Ελλάδα (3.005,1 DALY ανά 100.000 κατοίκους) είναι υψηλότερος από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης (2.744,5) και κατά πολύ υψηλότερος από τον παγκόσμιο μέσο όρο (2.070,5), με το άγχος και την κατάθλιψη να κρατούν τα αρνητικά πρωτεία.
