Τέλη Αυγούστου ή αρχές Σεπτεμβρίου του 1922 – η διαφορά οφείλεται στο ότι η Ελλάδα υιοθέτησε το 1923 το γρηγοριανό ημερολόγιο. Αυτό όμως δεν αλλάζει την ουσία: εκείνη την περίοδο συνέβη το καθοριστικό γεγονός που επέτρεψε στις τουρκικές αρχές να εκδιώξουν τους Ελληνορθόδοξους από όλη την περιοχή, γεγονός που αργότερα επισφραγίστηκε με τη Συνθήκη της Λοζάνης.
Η ρίζα αυτού του γεγονότος ήταν η συντριπτική ήττα του ελληνικού στρατού από τον τουρκικό εθνικιστικό στρατό, η οποία έβαλε τέλος στη Μικρασιατική Εκστρατεία και στον τριετή πόλεμο.
Μετά τη νίκη των Τούρκων, ο ελληνικός στρατός υποχώρησε άτακτα προς τη θάλασσα, χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και οι πρόσφυγες ακολούθησαν πανικόβλητοι προς τη Σμύρνη, ελπίζοντας να βρουν ασφάλεια στην Ιωνική μητρόπολη.
Η ήττα των ελληνικών δυνάμεων –οι οποίες είχαν καταλάβει από το 1919 τη Σμύρνη και μεγάλο μέρος της δυτικής Ανατολίας– άνοιξε τον δρόμο στους Τούρκους να μπουν στην πόλη, να τη λεηλατήσουν και στις 9 Σεπτεμβρίου (νέο ημερολόγιο) να ξεκινήσουν την πυρπόλησή της από την αρμενική συνοικία. Η «Μεγάλη φωτιά» κατέκαψε τα πάντα εκτός από τη μουσουλμανική και εβραϊκή συνοικία και χρειάστηκε πέντε ημέρες για να σβήσει.
Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου, οι Έλληνες και οι Αρμένιοι είχαν καταφύγει στην προσφυγιά, εκτός από τους ενήλικους άνδρες που είχαν συλληφθεί και στείλει σε καταναγκαστικά τάγματα εργασίας.
Έναν χρόνο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Νικόλαος Πλαστήρας, επικεφαλής της Επαναστατικής Επιτροπής μετά την Επανάσταση της 11ης Σεπτεμβρίου 1922, όρισε την 9η Σεπτεμβρίου ως ημέρα εθνικού πένθους.
πηγή εικόνας pontosnews.gr
Η πυρπόληση της Σμύρνης αποτέλεσε την κορύφωση της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς και σηματοδότησε συμβολικά το τέλος των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων στην περιοχή.
Στη μνήμη αυτών των γεγονότων, τον Νοέμβριο του 1922 αγιοκατατάχθηκε ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος μαζί με τους αρχιερείς Γρηγόριο Κυδωνιών, Αμβρόσιο Μοσχονησίων, Προκόπιο Ικονίου και Ευθύμιο Ζήλων. Το 1998, η Ελληνική Βουλή καθιέρωσε τη 14η Σεπτεμβρίου ως ημέρα εθνικής μνήμης.
Πηγή: VoiceNews.gr
